Nobel Kinh tế: Ai được gì và tại sao

IMG_5094

Dưới đây là lời giới thiệu do Giáo sư Alvin Roth viết riêng cho độc giả Việt Nam nhân dịp cuốn sách về công trình đoạt giải Nobel của ông được xuất bản ở Việt Nam. (Cuốn sách Ai được gì và tại sao (Who gets what and why), Đặng Xuân Tùng dịch.)

LỜI NÓI ĐẦU CHO BẢN TIẾNG VIỆT

Việc dịch một cuốn sách về thị trường từ tiếng Anh sang tiếng Việt là một cơ hội để ghi nhớ rằng thị trường, giống như ngôn ngữ, là tạo tác cổ xưa của con người. Cả thị trường lẫn ngôn ngữ đều là những công cụ do loài người cùng nhau tạo ra để giúp chúng ta phối hợp với nhau, và do vậy chúng ta không ngừng cập nhật chúng để đáp ứng được những yêu cầu hiện đại.

Giống như việc có các ngôn ngữ khác, cũng có những kiểu thị trường khác nhau, và có những cách khác nhau để tổ chức chúng. Thị trường hàng hóa là thị trường mà trong đó giá cả quyết định việc ai sẽ được cái gì, và các thành phần tham gia thị trường có thể giao dịch với nhau mà không cần phải xưng danh. Nhưng nhiều thị trường liên quan đến các mối quan hệ, và trong những thị trường này bạn quan tâm đến việc mình sẽ giao dịch với ai, và ai sẽ được cái gì không được quyết định chỉ bởi giá cả.

Thị trường ghép đôi là thị trường mà trong đó bạn không thể chỉ lựa chọn thứ bạn muốn, mà bạn còn phải được chọn nữa. Giá cả mình nó không làm tất cả mọi việc trong thị trường ghép đôi, và thỉnh thoảng chúng ta không để giá cả đóng bất cứ vai trò nào. Việc ghép đôi ở dạng này hay dạng khác sẽ quyết định ai sẽ tới trường trung học hay trường đại học nào, ai sẽ nhận được việc làm nào, và ai sẽ cưới ai, và đôi khi là ai sẽ được nhận một loại chăm sóc y tế cụ thể nào đó, như việc cấy ghép tạng chẳng hạn. Continue reading Nobel Kinh tế: Ai được gì và tại sao

Advertisements

Đối thoại với Putin (Đạo diễn Oliver Stone phỏng vấn Tổng thống Putin)

Processed with VSCO with a6 preset

Cả Oliver Stone lẫn Putin đều rất nổi tiếng ở Việt Nam.

Oliver Stone là đạo diễn hai lần đoạt giải Oscar cho đạo diễn và một giải Oscar cho kịch bản chuyển thể. Ông có bộ ba phim chiến tranh Việt Nam rất nổi tiếng. Trong đó phim Trung Đội đoạt Oscar cho phim hay nhất và Oscar cho đạo diễn; còn phim “Sinh ngày 4 tháng 7” với tài tử Tom Cruise đóng vai chính đoạt giải Oscar cho đạo diễn. Oliver Stone cũng làm phim hoặc viết kịch bản về giang hồ băng đảng, trong đó có kịch bản phim Scarface và đạo diễn phim tội phạm Natural Born Killers (mà story gốc do Quentin Taratino viết). Hai phim này mang đến cho Oliver Stone một đống fan ở Việt Nam.

Oliver Stone thực hiện bộ phim tài liệu Showtime, trong đó chỉ toàn là các buổi phỏng vấn tổng thống Putin của nước Nga. Nội dung phỏng vấn được chuyển thành cuốn sách “Đối thoại với Putin”.

Trong cuốn sách này bạn đọc sẽ thấy cuộc truy vấn, hỏi đáp, vừa thân mật vừa đấu trí giữa hai người đàn ông gấu ó và lì lợm như nhau,. Một người là đạo diễn có quan điểm và hoạt động chính trị thuộc loại già gân nhất Hollywood. Một người, như ta sẽ đọc trong cuốn sách này, xuất thân từ một thiếu niên “đường phố”, đánh lộn từ bé, trở thành sĩ quan KGB, và rồi trở thành tổng thống Nga.

Oliver hỏi xoáy tất cả những gì được cho là nhạy cảm và gai góc (từ quan điểm nước Mỹ, và quan điểm quan hệ quốc tế). Từ Snowden đến can thiệp bầu cử Mỹ (mà Trump đắc cử), từ Crimea đến Ukraina. Putin trả lời tất, rất tinh khôn, chặt chẽ và khéo léo. Putin cũng trả lời những câu hỏi về sự nghiệp đặc biệt kỳ lạ của mình, qua đó bạn đọc sẽ thấy nước Nga thời kỳ hậu Xô Viết đã vật lộn thế nào để trở thành nước Nga đang đăng cai World Cup mà bạn đọc đang xem hiện nay. Tất nhiên trong đó bạn đọc quan tâm đến chính trị Nga sẽ được đọc các câu chuyện về cách xử lý đám tư bản đầu xỏ Nga (Oligarchy), các phe phái chính trị, Giáo hội Nga, người dân Nga, và các chính trị gia mà ở Việt Nam khá là thuộc tên.

Tất nhiên bạn đọc sẽ hiểu thêm về quá khứ của Putin, từ đứa trẻ lớn lên trong khốn khó, trở thành thiếu tá KGB, rồi thành tổng thống Nga như tất cả chúng ta đều biết.

Cuốn sách tưởng chừng như khô khan này, lại chứa nhiều kiến thức bổ ích về việc quản trị, từ quản trị quan hệ (cá nhân, quốc tế) đến quản trị hoạt động, vận hành, các kỹ năng, chiến thuật kiểu Game Theory. Và cuối cùng là quản trị chính bản thân mình trong mọi tình huống khó khăn nhất, bao gồm cả kỹ năng quản trị nội dung một cuộc phỏng vấn (bạn đọc sẽ thấy Putin thực sự cao thủ khi ông biến cuộc phỏng vấn của một đài truyền hình Mỹ thành công cụ để tuyên truyền cho quan điểm và lý luận chính trị của mình tới người dân Mỹ như thế nào.)

Continue reading Đối thoại với Putin (Đạo diễn Oliver Stone phỏng vấn Tổng thống Putin)

Bắt chước để thành công – Tachikawa Mitsuaki

DSC08458

Bắt chước để thành công
Đừng biến 0 thành 1, hãy biến 1 thành 2

Tác giả
Tachikawa Mitsuaki
CEO của M-Consulting Group Co., Ltd

“Cuộc đời không phải như bạn nghĩ, mà cuộc đời chính là những gì bạn nghĩ. Bạn sẽ không đạt được điều gì nếu không dám vẽ nên ước mơ của mình. Tôi muốn vẽ một ước mơ thật lớn.”— Tachikawa Mitsuaki

Đây là cuốn sách độc đáo: Sách dạy bắt chước. Nhưng không phải là bắt chước cho vui, mà bắt trước để tiến bộ, để trưởng thành, và để thành đạt.

Ở Việt Nam chúng ta vẫn quen với câu nói “Học ăn học nói học gói học mở”, rồi câu “Học thày không tày học bạn”.

“Học” ở đây chính là bắt chước, một cách bắt chước có chủ ý, có ý thức. Hầu hết chúng ta đều chịu ảnh hưởng từ những người xung quanh (gia đình, bạn bè, đồng nghiệp) và những người nổi tiếng trong xã hội. Chịu ảnh hưởng, tức là chúng ta bắt chước họ.

Chúng ta bắt chước cách ăn mặc, bắt chước cách ăn nói, bắt chước cách nói đùa, cách châm biếm. Bắt chước cách làm việc, cách viết báo cáo, cách thuyết trình, cách phê bình người này, cách khen người khác. Khi ta lớn khôn, càng trưởng thành, ta càng cần “học” nhiều hơn, học cái khó hơn, hay nói cách khác ta phải bắt chước sâu hơn, tinh hơn.

Đó cũng là tinh thần của câu thành ngữ “Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng”. Ở gần người giỏi, ta sẽ bắt chước những thứ tốt đẹp của người ấy, rồi ta cũng sẽ “rạng hơn”.

Continue reading Bắt chước để thành công – Tachikawa Mitsuaki

Đợt tuyệt chủng thứ sáu – Elizabeth Kolbert

DSC08399

Đợt tuyệt chủng thứ sáu
Tác giả: Elizabeth Kolbert

Sách đoạt giải Pulizer 2015.
Lọt vào chung khảo 10 cuốn sách hay nhất năm 2014 của New York Times Book Review

Nếu bạn thích thể loại sách “du ký” thì đây, “Đợt tuyệt chủng thứ sáu”, là cuốn du ký tuyệt vời. Tác giả kể lại các chuyến đi thực địa cực kỳ kỳ thú của mình, đến những vùng đất lạ, nơi chỉ có các nhà khoa học kiêm thám hiểm đặt chân đến. Đó là thị trấn trên một miệng núi lửa ở Panama. Hòn đảo núi lửa Snæfellsjökull ở quần đảo Reykjanes thuộc Reykjavik. Đô thị cổ Gubbio ở gần Rome. Khe núi Dob ở cao nguyên Scotland. Hay hay hòn đảo nhỏ xíu Castello Aragonese trên Địa Trung Hải.

Cuốn du ký này không chỉ đem bạn đến những nơi kỳ thú, mà quan trọng hơn: nó kể cho bạn một bức tranh rộng lớn về lịch sử của sự sống trên trái đất. Bạn sẽ học được rất nhiều kiến thức của các ngành “lạ lẫm” như cổ sinh học, trái đất học, kiến tạo học. Bạn sẽ thấy sự sống trên trái đất này vô cùng đa dạng, lý thú. Bạn sẽ làm quen các nhà khoa học lớn, từ địa chất đến thiên văn, từ cổ sinh học đến hóa học. Tất cả họ có một mối quan tâm, nghiên cứu về các sinh vật đã và đang sống trên trái đất này. Dù đó là con voi Răng mấu, con Khủng Long Bạo Chúa, con chim Ăng ca to đùng, con Ếch vàng ở Nam Mỹ, hay những con Tê Giác cuối cùng trong vườn thú.

Continue reading Đợt tuyệt chủng thứ sáu – Elizabeth Kolbert

Trích đoạn: Hiện hữu trong từng khoảnh khắc (Presence)

hien huu trong tung khoanh khacTác giả: Amy Cuddy
Dịch giả: Ninh Nguyễn

Trích đoạn:

“Sự hiện hữu, theo cách hiểu mà tôi đề cập xuyên suốt những trang sách này, là trạng thái con người trở nên hòa hợp và có khả năng thể hiện một cách thoải mái các suy nghĩ chân thực, những cảm nhận, các giá trị và tiềm năng của bản thân. Nó không phải là một trạng thái tồn tại siêu nghiệm cố định. Nó đến rồi đi. Nó là hiện tượng thời-điểm-nối-tiếp-thời-điểm.

… Khi cảm thấy mình hiện hữu, từng lời nói, các biểu cảm trên khuôn mặt, tư thế và các động tác của chúng ta đều hòa hợp. Chúng đồng bộ và tập trung. Và sự hội tụ bên trong đó, sự hòa hợp đó hiển hiện và tạo ra cộng hưởng, bởi nó rất thật. Đấy chính là điều khiến chúng ta trở nên thu hút. Ta không phải chiến đấu với chính mình nữa; ta đang là chính mình.”

Về tác giả Amy Cuddy
Amy Cuddy hiện giảng dạy tại Trường Kinh doanh Harvard và là nhà tâm lý học xã hội. Nhiều nghiên cứu của Amy Cuddy đã được đăng tải trên các tạp chí như The New York Times, The Wall Street Journal, The Economist. Cô cũng được tạp chí Business Insider bình chọn là một trong “50 Phụ nữ đang làm thay đổi thế giới”, đồng thời cũng là một Lãnh đạo Trẻ Toàn cầu trong Diễn đàn Kinh tế Thế giới.

Hỏi bác sĩ nhi đồng

DSC08251Gần một đời nghề làm việc với trẻ em, gần một đời nghề tiếp xúc với bệnh nhi, làm việc tại Khoa Nhiễm – Thần kinh của Bệnh viện Nhi Đồng 1, nơi “đầu sóng ngọn gió” về dịch bệnh, Bác sĩ Trương Hữu Khanh thấu hiểu những khó khăn, lo lắng và nhiều vấn đề cha mẹ các bé quan tâm và hỏi han trong quá trình chăm sóc con cái. Với mong muốn chia sẻ, giải thích những khúc mắc của  cha mẹ các bé, bác sĩ đã mở fanpage Hỏi bác sĩ nhi đồng, giải đáp mọi vấn đề bệnh trẻ em, và trở thành một địa chỉ tin cậy của nhiều bà mẹ bỉm sữa. Continue reading Hỏi bác sĩ nhi đồng

Hiện hữu trong từng khoảnh khắc (Presence)

DSC08238Với những ai là fan của TED Talk hẳn sẽ biết Amy Cuddy. Bài nói chuyện TED Talk của Amy Cuddy về “tạo dáng sức mạnh” đã thu hút hàng chục triệu lượt xem trên toàn thế giới. Giờ đây trong cuốn sách này, cô trình bày thứ khoa học mê hoặc ẩn dưới sức mạnh đó và dạy chúng ta cách sử dụng những kỹ thuật đơn giản để giải phóng bản thân khỏi nỗi sợ mỗi khi gặp áp lực, và làm sao để thể hiện được phần tốt nhất của chúng ta.
Cuốn sách chứa đầy những câu chuyện của các cá nhân đã học được cách thăng hoa cả trong những thời khắc căng thẳng khiến họ khiếp hãi. Chúng ta sẽ phát hiện ra cách thức tiếp cận những thử thách lớn nhất của mình bằng sự tự tin thay vì nỗi sợ hãi, và bỏ lại chúng đằng sau với sự hài lòng thay vì hối tiếc.

Continue reading Hiện hữu trong từng khoảnh khắc (Presence)

Trích đoạn “Hồi sinh sự thần kỳ Nhật Bản”

DSC06512

“… hãy nhìn vào Samsung: Họ không tạo ra bất cứ công nghệ hay sản phẩm mới nào. Thật ra, Nhật Bản mới là lãnh địa của các phát minh, chẳng hạn như sự phát triển đĩa DVD và CD hay việc phát minh ra sợi cáp quang. Có năng lực kỹ thuật là quan trọng, nhưng con cảm thấy có năng lực cách tân trong kinh doanh còn quan trọng hơn, nó khiến việc kết hợp những thứ mới mẻ trở nên khả thi. Ngay cả iPhone cũng chỉ là phần công nghệ kết hợp một chiếc điện thoại, Internet và một camera. Xét về mặt ý tưởng, nó chính xác giống với i-mode(1), nhưng về mặt thị trường, iPhone đã tiến ra toàn cầu còn i-mode trở thành Galapagos(2). Tất cả những điều này giải thích tại sao chúng ta cần tiến lên một bước trong cạnh tranh quốc tế và phát triển năng lực mở rộng kinh doanh ra toàn cầu.”

Chú thích

(1) i-mode là dịch vụ web cho điện thoại đầu tiên trên thế giới, được phát triển bởi NTT DoCoMo vào năm 1999, vốn được ứng dụng chỉ cho điện thoại di động của Nhật Bản và chỉ tương thích ở Nhật Bản.

(2) Galapagos là một quần đảo xa xôi nằm tách biệt ở Thái Bình Dương, hiện thuộc chủ quyền của Ecuador và nằm cách nước này hơn 900 km. Trong cuốn sách, Galapagos được hai cha con tác giả sử dụng như một ẩn dụ cho tình trạng khu biệt, cách ly với thế giới của Nhật Bản.

“Một vấn đề khác là sự cứng nhắc trong chính sách thuê nhân công. Hệ thống làm việc trọn đời(1) đang gây ra những tác động tiêu cực và hạn chế năng lực phát triển một lực lượng lao động linh hoạt cho các công ty và các trường đại học. Kết quả là những nhân công tuổi trung niên ở lại công ty vĩnh viễn, đánh mất đi cơ hội việc làm cho người trẻ.”

Chú thích:

(1) Nguyên văn: “lifetime employment system”, chỉ chính sách lao động của các công ty Nhật Bản là khi đã tuyển dụng một nhân sự thì có trách nhiệm tạo công ăn việc làm đến trọn đời cho nhân sự đó.

Continue reading Trích đoạn “Hồi sinh sự thần kỳ Nhật Bản”