COVID-19 Đại dịch đáng lẽ không bao giờ xảy ra

COVID-19

Đại dịch đáng lẽ không bao giờ xảy ra và làm cách nào để ngăn chăn đại dịch kế tiếp

COVID-19

The Pandemic that never should have happened and how to stop the next one

Tác giả: Debora MacKenzie

Debora MacKenzie là nhà báo khoa học chuyên trách về các căn bệnh mới xuất hiện trong suốt hơn 30 năm cho tạp chí New Scientist. Bà đã đưa tin về đại dịch COVID-19 rất sớm, ngay khi dịch mới có dấu hiệu bùng phát lần đầu. Bà cũng là một trong những nhà báo đầu tiên cho rằng Covid-19 có thể trở thành đại dịch. Bà là nhà báo tiên phong đưa tin sớm về các đại dịch từ khi chúng manh nha hình thành, từ HIV/AIDS, SARS đến Ebola . Các bài báo của bà luôn cố gắng giải thích tới công chúng tại sao dịch bệnh lây lan và cách ngăn chặn chúng. Ngoài bệnh truyền nhiễm, bà còn tham gia viết bài về mảng đề tài khoa học về tính phức hợp và tổ chức xã hội [complexity and social organization].

Từ kiến thức và kinh nghiệm của mình, tác giả Debora MacKenzie viết một cuốn sách về đại dịch toàn cầu Covid-19 và chứng minh rằng đây là đại dịch đáng lẽ đã không xảy ra, hoặc lẽ ra đã có thể ngăn chặn được. Ba cũng cố gắng đưa ra những gợi ý, giải pháp, những lời khuyên để thế giới này có thể tránh được, hoặc ít ra là đối phó được các đại dịch trong tương lai.

Cuốn sách mang đến cho bạn đọc một lịch sử ngắn gọn nhưng đầy kịch tính về những đợt bùng phát bệnh dịch gần đây, từ SARS, MERS, H1N1, Zika đến Ebola. Song song với nó là các kiến thức căn bản về dịch tễ học, virus là gì, nó lây lan bằng cách nào, các nhà khoa học giải trình tự gene và tìm ra vaccine ra sao.

Cuốn sách cũng mô tả một cách gay cấn sự xuất hiện và lây lan của COVID-19, phân tích các bước mà lẽ ra chính phủ các nước có thể hành động để ngăn chặn dịch bệnh.

MacKenzie đưa ra môt nhận định táo bạo: đại dịch này cuối cùng có thể khuyến khích thế giới coi trọng virus. Để chấm dứt đại dịch lần này và ngăn chặn đại dịch tiếp theo, thế giới cần những hành động chính trị dưới mọi hình thức và ở quy mô toàn cầu, cần sự tham dự từ chính phủ, cộng đồng khoa học và đến tận các cá nhân.

Continue reading COVID-19 Đại dịch đáng lẽ không bao giờ xảy ra

Tương lai sau đại dịch COVID

Tương lai sau đại dịch COVID

Những kỳ vọng của một nhà tương lai học về những thay đổi, thách thức và cơ hội sau đại dịch COVID-19

The Future After COVID

Futurist Expectations for Changes, Challenges, and Opportunities After the COVID-19 Pandemic

Tác giả: Jason Schenker

Tác giả Jason Schenker là nhà tương lai học ứng dụng có uy tín ở Mỹ.

Năm 2020, Jason Schenker là chủ tịch Viện Tương lai học, nhà kinh tế học doanh nghiệp, và là một trong những chuyên gia dự báo kinh tế hàng đầu thế giới.

Nhưng lùi lại gần hai chục năm trước, Jason vừa tốt nghiệp kinh tế học của trường Đại học Virginia và quyết định lấy tấm bằng thạc sĩ ngữ văn Đức, thay vì tham gia vào thị trường việc làm đang khởi sắc vào thời điểm đó. Cuộc suy thoái 2001 đã đẩy ông vào một nơi tồi tệ (làm phục vụ bàn) do “thiếu hiểu biết về kinh tế”. Quay lại góc nhìn của năm 2020, thời điểm đại dịch COVID đang ở định điểm, ông viết: “Khi nghĩ về cái bóng âm u trải suốt 20 năm mà cuộc suy thoái năm 2001 phủ lên cuộc đời mình, tôi đã bắt đầu nghĩ xem cái bóng mà cuộc suy thoái năm 2020 và trải nghiệm COVID-19 có thể sẽ bao phủ trong 20 năm tới. Tôi mong chờ rằng trải nghiệm về đại dịch COVID-19 sẽ truyền cảm hứng cho thêm nhiều người tham gia vào các ngành đề kháng suy thoái.

Tương lai sau đại dịch COVID được viết ra trong bối cảnh một đại dịch ở tầm mức thảm họa toàn cầu đang bắt đầu làm lung lay các đế chế kinh tế, đe dọa sinh kế người dân, và nhanh chóng làm thay đổi toàn bộ đời sống xã hội ở quy mô chưa từng có. Những qui định mới về phong tỏa và giãn cách xã hội liệu có thể làm gia tăng thói quen làm việc từ xa, góp phần phổ biến phương tiện viễn thông? Đại học có lẽ sẽ phần nào từ bỏ lối “phường hội làm nghề thời Trung cổ”, đi theo hướng năng động hơn và trực tuyến nhiều hơn? Lĩnh vực nào sẽ trở nên thiết yếu? Lĩnh vực nào có sức đề sức kháng tốt để có thể trụ vững qua đợt thảm họa của đại dịch? Lĩnh vực nào sẽ ngày càng thấm đòn, và được “kỳ vọng” sẽ không thể gượng dậy? Tất cả những vấn đề này đều được điểm lược dưới dạng dự báo trong Tương lai sau đại dịch COVID.

Continue reading Tương lai sau đại dịch COVID

Bảo tàng Khải Định

Bảo tàng Khải Định

Tòa điện: Nguồn gốc và lịch sử

Tác giả: ALBERT SALLET

Dịch giả: Bảo Chân

Sau khi tốt nghiệp trường Y tế Hàng hải và trường Thuộc địa Bordeaux vào tháng Mười hai năm 1902, bác sĩ Albert Sallet nhập ngũ và được gửi tới Đông Dương. Ngay năm đầu tiên ở Hà Nội ông đã tham gia một công việc gắn bó nhiều với người bản xứ: đội lưu động tiêm vắc xin chủng đậu. Đến năm 1906 ông chuyển vào Trung tâm cấp cứu Đà Nẵng. Ở đây ông làm quen và kết hôn với người bạn đời của mình, cô Amelie Morin, con gái gia đình chủ khách sạn Morin, nhà tài trợ tương lai của hội Những người bạn Cố đô Huế.

Thời kỳ ở Đà Nẵng ông có công lao lớn trong việc kiểm soát sự lây lan của bệnh dịch hạch và được thưởng huân chương. Ông tham gia phát hiện nền văn minh Chàm trong thời gian làm bác sĩ rồi làm Giám đốc Y tế Bệnh Viện Phan Thiết.  Ông đắm mình vào nghiên cứu ngôn ngữ, và kiến thức y học cũng như tập quán của người Chàm. Đến năm 1925 ông xin nghỉ việc để tập trung vào nghiên cứu. Là một bác sĩ được đào tạo với kiến thức của thế kỷ 19, Albert Sallet có nhiều hiểu biết về thảo dược. Điều này giúp ông không chỉ hoàn thành các nghiên cứu về thực vật ở Việt Nam mà còn có nghiên cứu về Đông y của Việt Nam được xuất bản ở Pháp. 

Năm 1919, nhờ vốn hiểu biết uyên bác về ngôn ngữ, văn hóa, phong tục và y học dân tộc của Việt Nam Albert Sallet trở thành hội viên của Viện Viễn Đông Bác Cổ. Năm 1926 ông được bổ nhiệm làm giám tuyển Bảo tàng Chàm ở Đà Nẵng.

*

Continue reading Bảo tàng Khải Định

Phù thuật và tín ngưỡng An Nam

Phù thuật và tín ngưỡng An Nam

Dẫn nhập một triết lý văn minh của người An Nam

Paul Giran

(tác giả)

Hiệu CONSTANT

(người dịch)

Lời tựa của Gustave Le Bon

Phù thuật và tín ngưỡng An Nam: dẫn nhập một triết lý văn minh của người An Nam là một tác công trình khảo cứu về tín ngưỡng tôn giáo của người An Nam, được thể hiện trong đời sống tâm linh có gốc gác lâu đời và những sinh hoạt tín ngưỡng phong phú của người bản xứ. Bố cục tác phẩm khá mạch, gồm ba quyển:

Quyển một, điểm qua các ý niệm siêu hình đầu tiên, đây là các khái niệm trừu tượng (Thái Ất, lưỡng nghi, tứ tượng, ngũ hành bát quái, thập can thập nhị chi v.v) cấu thành vũ trụ quan phổ quát của phương Đông;

Quyển hai, Phù thuật, từ các nhân tố cơ bản (tinh, khí, thần, hồn, phách) mà phát triển thành vô vàn các hiện tượng tâm linh, cùng những lối thực hành đa dạng và có phần xa lạ với tâm thức người phương Tây (thờ cúng tổ tiên, quỷ thần, thành hoàng, xã tắc, bùa chú trừ tà, tiêu tai giải hạn, v.v…);

Quyển ba, Tôn giáo, là bước đỉnh điểm trong quá trình phát triển của tín ngưỡng bản xứ, hình thành nên các hệ thống tôn giáo hoàn chỉnh, thường xuyên, và chính thức, thay vì những tập tục riêng lẻ và tự phát vốn có mặt từ xa xưa trong dân gian.

Phù thuật và tín ngưỡng An Nam có lẽ không hẳn là một tác phẩm thuần chất nghiên cứu tôn giáo, mà là “Một dẫn nhập về triết lý văn minh của người An Nam”. Giữa vô vàn những chi tiết đa dạng về tín ngưỡng tâm linh như thế, ta vẫn có thể nhận thấy mục đích chính yếu của tác giả là tìm hiểu về “Tâm hồn An Nam”. Đó là mối quan tâm đến những cảm nghĩ đặc thù góp phần định hình nên các thiết chế xã hội lâu đời và bền chặt ngay từ những đơn vị nhỏ như gia đình, dòng tộc, làng xã, ect. Và mối quan tâm đó, vốn là hợp lý đối với một quan chức trong chính quyền Thuộc địa như Paul Giran, được cụ thể hóa qua một chủ đề quan trọng hàng đầu khi nghiên cứu một nền văn minh bản địa: tín ngưỡng tôn giáo.

Continue reading Phù thuật và tín ngưỡng An Nam

Việt Nam Vận Hội

Việt Nam vận hội

Nguyễn Thế Anh

Là sử gia hàng đầu về sử Việt và lịch sử Á Đông trên thế giới, với hàng trăm cuốn sách cùng bài khảo cứu đã được công bố bằng các thứ tiếng Việt, Anh, Pháp, nghiên cứu sử học của Giáo sư Nguyễn Thế Anh được tỏa rộng theo nhiều chủ đề như “nghiên cứu lịch sử địa chất học, nông nghiệp, và khí hậu học; hệ tư tưởng và tôn giáo, bao gồm Phật giáo, Nho giáo, tín ngưỡng dân gian, và chủ nghĩa Marx; giao thương và thương mại; chiến tranh; quan hệ Trung-Việt; quan hệ giữa Việt Nam và phương Tây; lịch sử Đông Á và Đông Nam Á; lịch sử Hoa Kỳ; sử Việt nói chung: từ thế kỷ XV đến thế kỷ XX, đặc biệt nhấn mạnh triều Nguyễn và thời kỳ Pháp thuộc; và các nghiên cứu về lịch sử Việt Nam sau năm 1945”.

Tiếc rằng nhiều khảo cứu có giá trị bằng tiếng Anh, tiếng Pháp của Giáo sư còn khá xa lạ với giới nghiên cứu sử học Việt Nam. Vì vậy cuốn sách Sử học Nguyễn Thế Anh, Việt Nam vận hội chính là kết quả bước đầu trong chặng dài nỗ lực tuyển tập và phiên dịch các bài khảo cứu đó. Dù số lượng bài được tuyển chọn trong sách chỉ là một phần rất nhỏ trong số các công trình của ông, chúng tôi cũng kỳ vọng bổ khuyết được phần nào cho tình trạng thiếu sót về tài liệu cùng những thiên lệch trong quan điểm nghiên cứu lịch sử trên thế giới về Việt sử, và cung hiến cho độc giả góc nhìn rộng và khách quan hơn về các nghiên cứu sử Việt.

Continue reading Việt Nam Vận Hội