Tây Hồ Luận Kiếm (Trích đăng, phần 1) – Jack Ma và đế chế Alibaba

1487132448462_9005081Nhã Nam Kinh Tế bắt đầu trích đăng chương 9 cuốn sách “Tỷ phú khùng Jack Ma và đế chế Alibaba“. Chương này nói về việc Jack Ma đã chiến đấu và chiến thắng các công ty Internet của Mỹ trên đất Trung Quốc như thế nào.

Chương Chín

Tái sinh: Taobao và sự sỉ nhục với eBay

Trong số những doanh nhân hàng đầu ở Trung Quốc, Jack Ma nổi tiếng bởi những phát ngôn khoa trương của ông ta. Ông ta liên tục sử dụng eBay làm tấm bia phóng phi tiêu cùng lúc với việc ca ngợi hãng này là một trong những công ty ông ta ngưỡng mộ nhất.
—San Francisco Chronicle

“Những người tiên phong phải nhận hòn tên mũi đạn, còn những kẻ định cư thì nhận đất” là một câu thường được sử dụng để mô tả việc chinh phục miền Tây Hoa Kỳ. Khi một biên giới mới là Internet được mở ra ở Trung Quốc, Jack quyết tâm trở thành kẻ định cư. Ông đã là người tiên phong với trải nghiệm từ sớm của việc lên mạng ở Seattle vào năm 1995. Nhưng với doanh nghiệp Internet đầu tiên của mình, China Pages, ông đã hứng chịu hết những hòn tên mũi đạn từ đối tác do nhà nước sở hữu của ông, để cho ba gã tiên phong trong cổng thông tin điện tử (Wang Zhidong của Sina, Charles Zhang của Sohu, và William Ding của NetEase) trở thành những kẻ định cư, những doanh nhân Internet đầu tiên ở Trung Quốc dẫn dắt công ty của họ tới một vụ IPO. Để thu hẹp khoảng cách, vào tháng 9 năm 2000, Jack đã mời ba nhà sáng lập cổng thông tin điện tử, cùng với Wang Juntao (Vương Quân Đào), chủ tịch công ty thương mại điện tử tiêu dùng 8848, tới một hội thảo kinh doanh được bài trí theo chủ đề võ hiệp mang tên “Tây Hồ Luận Kiếm”[1] mà ông là chủ nhà ở Hàng Châu. Tôi chủ tọa một cuộc thảo luận bàn tròn ở sự kiện này, một sự kiện được tổ chức để quảng bá cho thành phố với vai trò “Thiên đường Silicon.” Jack tuyên bố rằng Alibaba sẽ chuyển tổng hành dinh Trung Quốc của họ từ Thượng Hải trở lại Hàng Châu. Điều này được triển khai rõ ràng là để làm vừa lòng vị tỉnh trưởng Chiết Giang và thị trưởng Hàng Châu, những người nằm trong số yếu nhân địa phương có mặt hôm đó. Nhưng tôi nhanh chóng hiểu rằng sự kiện này, đặc biệt là sự tham gia của bốn nhân vật hàng đầu trong ngành Internet lúc bấy giờ, được tổ chức để chứng tỏ rằng Alibaba vẫn tiếp tục thích hợp với lĩnh vực Internet ở Trung Quốc. Mặc dù công ty vẫn chưa IPO, Jack muốn tiếp tục là trung tâm của sự chú ý. Jack đã làm được điều đó với một ý tưởng tài tình: mời vị khách VIP Kim Dung, tác giả người Hong Kong đã là nguồn cảm hứng cho Jack từ thời thơ ấu. Ông biết Kim Dung sẽ là một sự thu hút lớn với cả những nhà sáng lập Internet khác.

Không lâu sau cuộc tụ họp ở Hàng Châu của Jack, hai trong bốn nhà tiên phong Internet ở Trung Quốc sụp đổ. Wang Juntao, chủ tịch hãng thương mại điện tử tiêu dùng đi tiên phong 8848, bị ép phải rời vị trí bởi các nhà đầu tư đang lo ngại về chi phí gia tăng cần thiết để vượt qua những rào cản về thanh toán và hậu cần kho vận. Wang Zhidong, người sáng lập Sina, bị truất ngôi trong một cuộc đảo chính nội bộ ở cấp cao,[2] ông là nạn nhân của cấu trúc cổ đông manh mún và chia rẽ ở công ty.

Giờ chỉ còn Jack, William Ding và Charles Zhang tiếp tục nắm quyền điều hành công ty mà họ đã thành lập. Alibaba đang sống sót, nhưng mô hình thương mại điện tử giữa các doanh nghiệp với nhau – B2B, ông đã lựa chọn để theo đuổi tỏ ra đầy khó khăn. Trong những tháng cuối năm 2002, khi Alibaba tiến dần tới ngưỡng có lợi nhuận, Jack bắt đầu xem xét một hướng đi mới cho công ty: nhắm tới thị trường thương mại điện tử tiêu dùng của Trung Quốc. Hai mô hình từ Mỹ nổi bật lúc bấy giờ: Amazon và eBay.

Bắt chước Amazon, 8848 đã thất bại rồi. Nhưng hai “hãng bán lẻ điện tử” nội địa khác, cùng thành lập năm 1999 khi họ huy động thành công vốn đầu tư mạo hiểm[3], đã sống sót, bán sách và các sản phẩm khác với giá cố định[4]: Dangdang.com, do người đồng sáng lập Peggy Yu hay Yu Yu (Du Du) điều hành; Yu khởi nghiệp là phiên dịch viên và thư ký ở một hãng sản xuất nồi hơi trước khi học MBA ở Đại học New York; và Joyo.com, do Lei Jun (Lôi Quân) của Kingsoft thành lập (sau này ông là chủ hãng điện thoại nổi tiếng Xiaomi), và được điều hành bởi Diane Wang hay Wang Shutong (Vương Thụ Đồng).

[1] Nguyên văn: “Sword Discussion by the West Lake (xihu lunjian).” (ND)

Sự kiện này mở đầu hàng loạt các hội nghị thường niên mà Alibaba vẫn tổ chức tới ngày nay, được họ gọi là “AliFest”. Kim Dung là người đầu tiên trong hàng loạt các khách mời VIP đã có mặt từ đó tới nay, trong đó có cả Tổng thống Bill Clinton, Kobe Bryant, Arnold Schwarzenegger, rất nhiều CEO, người nổi tiếng, và rất đông những người đoạt giải Nobel và Pulitzer.

[2] Một động thái trong vài ngày tỏ ra là đầy đe dọa với cấu trúc VIE: Wang mất việc ở công ty niêm yết tại nước ngoài Sina nhưng giữ được các giấy phép then chốt ở Trung Quốc, rồi đồng ý từ bỏ quyền kiểm soát cả những giấy phép đó nữa.

[3] Dangdang, do Peggy Yu và chồng bà, Li Guoqing, điều hành, được ủng hộ bởi các nhà đầu tư mạo hiểm trong đó có SoftBank. CEO của Joyo là Diane Wang, nhưng công ty được tách ra từ hãng sản xuất phần mềm Kingsoft, vốn do Lei Jun lập nên, ngày nay ông nổi tiếng với cương vị người sáng lập và CEO của nhà sản xuất điện thoại thông minh nổi tiếng ở Trung Quốc Xiaomi.

[4] Cả Dangdang lẫn Joyo đều không trở thành Amazon của Trung Quốc, nhưng ít nhất thì Joyo đã trở thành Amazon ở Trung Quốc theo nghĩa nào đó. Vào năm 2004, Joyo được Amazon mua lại với giá 75 triệu đô-la Mỹ.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s