Văn phòng thiên đường, Văn phòng địa ngục (trích từ Chiến thắng nhỏ trong đời lớn) – Jason Gay

DSC05019“Chiến thắng nhỏ trong đời lớn” là một cuốn sách mỏng nhưng bán rất chạy ở Hoa Kỳ (New York Times Bestseller). Nhưng ở Việt Nam cuốn sách này bán …chạy bình thường. Có lẽ do người Việt Nam thích và quan tâm nhiều hơn đến các chiến thắng lớn lao.

Cuốn sách mỏng này bán chạy ở Mỹ vì nó khá là giản dị và hóm hỉnh (theo kiểu dân đô thị Hoa Kỳ).  Tác giả của cuốn sách kể lại những câu chuyện đời mình. Đó là những khó khăn “nho nhỏ”: người thân bất ngờ gặp bạo bệnh, bản bất ngờ bị đuổi việc, rồi bị ung thư, rồi hai vợ chồng khó thụ thai. Hàng loạt biến cố xấu như vậy xảy ra nhưng tác giả không đau buồn hay tuyệt vọng, anh đặt ra các mục tiêu nho nhỏ và kiên trì đạt được những mục tiêu ấy: Những chiến thắng nho nhỏ.

Cuốn sách mỏng này giống như một “tuyển tập” các lời khuyên thiết thực cho mỗi chúng ta trong cuộc sống hàng ngày. Một kiểu “bí kíp sinh tồn cho người lớn” trong cuộc sống hiện đại đầy rẫy sức ép.

Dưới đây là trích đoạn của cuốn sách, phần nói đến mất việc.

Đây là điều sẽ xảy ra khi bạn mất việc.

Một người nào đó đến gặp bạn. Lúc đầu giờ. Việc đó được làm theo kế hoạch. Họ muốn làm việc đó cho xong, trước khi một ngày bắt đầu, trước khi bạn kịp ngồi vào bàn. Họ đã có Kế hoạch rồi. Bạn không biết về Kế hoạch này, nhưng họ đã chuẩn bị Kế hoạch đó từ trước. Họ muốn hoàn thành Kế hoạch, để có thể tiếp tục và ổn định ngày làm việc của họ, trả lời tin nhắn, đi ra ngoài mua sinh tố xoài lúc 10h35 và trở lại máy tính đọc câu chuyện về nam diễn viên Ryan Gosling thèm muốn một con chó săn.

Họ chọn một nơi yên tĩnh và nói với bạn ngay lập tức. Không có chuyện phiếm. Không nói về thời tiết, không hỏi về bảng xếp hạng giải American League, không có câu nào kiểu Trời ơi, bạn có xem phim truyền hình Game of Thrones tối hôm qua không?

Đây là điều họ nói: Chúng tôi sẽ phải để anh ra đi.

Đó là một cách đặt vấn đề rất lịch sự, nhưng nó cũng chính xác nữa, vì nói theo cách đó ít tạo cảm giác đóng sầm cửa vào mặt hơn, nhưng lại giống nhiều hơn theo kiểu ai đó buông tay đang nắm giữ bạn treo lơ lửng và để bạn rơi từ trên cầu xuống. Một phút trước thôi, bạn vẫn đang ngồi trên ghế văn phòng ăn bánh mì vòng vị quế có nho khô, chuẩn bị lao vào công việc một ngày của bạn, còn bây giờ bạn đang rơi tự do, và một cơn hoang mang mơ hồ đâm bổ vào bạn – điều đó nghĩa là gì, tại sao nó lại xảy ra, mình sẽ thanh toán các hóa đơn bằng cách nào đây, mình sẽ làm gì tiếp theo đây?

Trong lúc đó, người vừa mới làm cho công việc của bạn bốc hơi lại đang lảm nhảm về chi tiết của việc chia nhỏ quyền lợi – gồm tiền trợ cấp thôi việc, nghỉ phép, chế độ COBRA[[1]] về bảo hiểm và hưu trí – mà bạn không nghe một tí nào. Nó chỉ là tiếng ồn.

Bạn muốn nằm xuống. Khi người ta mất việc trong phim, họ luôn luôn lật đổ những cái bàn, ném các điện thoại qua cửa sổ, và cho cả phòng nghe một bài phát biểu kiểu chửi rủa có nội dung xuất sắc đủ thắng giải Oscar, trong bài đó họ đắc thắng hứa hẹn sẽ mở một công ty mới để làm kẻ rác rưởi vô ơn này phá sản. Còn trong đời thực, bạn ngồi đó đóng băng, không đủ khả năng để tức giận, không bằng cả một màn tự thoại trong kịch bản của Aaron Sorkinesque.

Bạn được thông báo rằng sự việc này không liên quan đến năng lực của bạn. Nhưng bạn không thực sự biết chắc, phải không? Sáng nay, bạn đến làm việc của mình, bạn đã nghĩ rằng bạn đang có một công việc. Điều này đã xảy ra với tôi năm 2008. Khi ấy tôi đã làm việc cho tạp chí Rolling Stone được khoảng tám tháng thì khủng hoảng tài chính nổ ra và nền kinh tế vỡ như núi lửa, ngành quảng cáo trở nên rất hẻo. Trong nhiều tuần, những người tài năng và làm việc chăm chỉ bắt đầu đóng gói đồ đạc xung quanh tôi. Các hộp các-tông được mang đến bàn làm việc, có những cái ôm, những e-mail tạm biệt và những đoạn đi bộ ngắn, nhòa lệ đến thang máy. Tôi luôn cúi gằm mặt, nhưng tôi cảm thấy an toàn. Tôi đã nghĩ nó sẽ không xảy đến với tôi. Tôi là người mới, nhưng có công việc ở cấp khá cao, và các sếp trên tôi đã trấn an nhiều lần để tôi bớt căng thẳng, rằng không có gì phải sợ, điều tệ nhất đã qua rồi và mọi thứ sẽ sớm ổn trở lại.

Sau đó, chỉ một tuần trước Giáng sinh, ai đó đã đến gặp tôi đầu tiên vào buổi sáng. Chúng tôi sẽ phải để bạn ra đi. Tôi còn nhớ đã nghĩ rằng đó là một trò đùa ác. Tôi mỉm cười nhưng không được nhận nụ cười đáp lại. Rolling Stone không phải là một nơi hoàn hảo – tôi đã từng mơ ước được làm việc cho tạp chí này ngay từ khi tôi là một đứa trẻ nhưng khi tôi tới đây, tôi cảm thấy nó giống như một khu di tích bảo tàng; ông chủ mang tính biểu tượng của nó, Jann Wenner, dường như không tin tưởng bất cứ điều gì xảy ra sau năm 1977 – nhưng đó là một công việc tốt. Tôi tự hào với những gì chúng tôi đã làm, đầy nhiệt huyết về tương lai. Tôi đã nghĩ là tôi an toàn. Họ đã bảo tôi rằng tôi sẽ an toàn. Lặp đi lặp lại.

Tôi đã không hề an toàn.

Trong cơn hoảng loạn, tôi cố gắng đưa ra giải thích hợp lý, xoay qua xoay lại, để sự việc có vẻ như không quá tệ. Điều này xảy ra ở bất cứ đâu! Mình không người duy nhất! Ngay cả ở Rolling Stone ngày hôm đó tôi cũng không phải người duy nhất phải ra đi – tôi nằm trong số cả đám người mà tạp chí cho nghỉ việc trong một cuộc thanh trừng trước kỳ nghỉ lễ. Thậm chí dù kiểu cắt giảm nhân viên này diễn ra ở mọi nơi – theo nghĩa đen, hàng nghìn người khắp đất nước này đang mất việc mỗi ngày, các ngân hàng sụp đổ, John McCain hoãn chiến dịch tranh cử tổng thổng – nhưng vẫn rất khó để không làm cho thời khắc này chuyển thành một thứ gì đó gây tổn thương và mang tính cá nhân. Một cảm giác bẽ mặt, tăm tối và đặc quánh, len lỏi vào tâm trí.

Phần còn lại của buổi sáng là một màn sương mù. Tôi được mời đến một kiểu-phòng-nhân-sự mà tôi chưa từng thấy trước đây, tại đó tôi được yêu cầu ký giấy tờ, đồng ý thôi việc, và cơ bản là quên đi mọi thứ đã từng xảy ra. Việc đó vừa lạnh lùng vừa đồng thời là những giây phút sống động nhất trong cuộc đời bạn, và bạn sẽ trải qua tình thế đó với một người lạ, chỉ chăm chăm xem chuyện gì đang xảy ra với Perez Hilton.

Quay trở lại bàn làm việc của mình, một cái hộp các-tông đã xuất hiện. Đã đến lúc thu dọn và ra đi. Các đồng nghiệp bắt đầu rón rén tiến lại, nói Bạn ơi Tại sao Tôi không thể tin được điều này. Tôi ôm mọi người như là tôi chuẩn bị lên tàu vũ trụ, và không bao giờ trở lại. Sau đó tôi đi ra thang máy và xuống đón chiếc xe được thuê đang chờ dưới đường. Đây là một các cư xử kỳ lạ: họ vừa mới bắn đại bác vào cuộc đời tôi, nhưng lại tặng tôi một chuyến xe về nhà ngọt ngào. Tôi lên xe với cái hộp các-tông ngu ngốc đặt trên lòng, và tôi đã khóc.

Khi bạn mất việc, mọi người nói với bạn như một phản xạ rằng đó sẽ là “điều tốt nhất từng xảy đến” với bạn. Bạn sẽ phát ốm với điều này rất nhanh. Làm như thế nào điều này có thể là điều tốt nhất đã từng xảy ra? Lúc đó, Bessie và tôi đang chuẩn bị cho đám cưới sau vài tháng nữa, khủng hoảng kinh tế xảy ra, các tạp chí đóng cửa vì ế ẩm và không bao giờ xuất hiện trở lại. Tôi không muốn ra ngoài, gặp bất cứ ai. Tôi đã rất ngượng ngùng.

Tôi đến gặp nhà trị liệu của tôi, bác sĩ Gerry, nơi tôi tập trung vào cảm nhận của tôi về nỗi xấu hổ. Tôi đã rất sai lầm! Việc tôi bị sa thải đã được đăng trên tờ New York Post. Tất cả mọi người trong thành phố đều biết chuyện đó, bác sĩ Gerry! Tôi có thể cảm thấy điều đó. Tôi đã đến một bữa tiệc dịp kỳ nghỉ của bạn tôi vài ngày sau khi bị sa thải, và tôi đã rời khỏi đó sau vài phút, vì kinh hãi việc phải giao tiếp bằng mắt.

Bác sĩ Gerry ngồi phía bên kia của căn phòng, mặc chiếc áo len mỏng và nói gì đó với giọng khá trầm.

“Anh có phiền nếu tôi nói với anh điều này không?” ông ấy nói

Đây luôn luôn là một vấn đề lớn: Bác sĩ Gerry hoàn toàn không thích thú việc phải nói với tôi bất kỳ điều gì. Tôi rất quý ông – ông thông minh và giỏi an ủi, và khi tôi chán nản tôi sẽ năn nỉ ông kể cho tôi nghe về những bệnh nhân điên khùng nhất – nhưng phần lớn cách làm của ông là gật đầu, để tôi nói và tự tìm ra kết luận của mình, và sau đó tính tiền tôi với mức giá của một bữa tối có tôm hùm cho bốn người.

“Được chứ.”

“Điều này sẽ hơi lỗ mãng, nhưng đó là sự thật.”

“Vâng.”

“Đếch ai quan tâm đâu.”

Bác sĩ Gerry cho rằng trong khi việc cắt giảm nhân sự có thể là khoảnh khắc chấn động đối với tôi, thì với người khác nó chỉ là Điều Gì Đó Đã Xảy Ra. Chắc chắn, một số người biết tôi có thể thấy hơi choáng váng hoặc đồng cảm hoặc thậm chí bị kích động, và đúng, một số người có thể sẽ ngồi lê đôi mách chuyện đó với người khác, nhưng nó sẽ bị quên đi nhanh chóng và bị gạt ra khỏi lượng lớn thông tin chen chúc hàng ngày. Nó không phải là việc khẩn cấp với bất kỳ ai ngoại trừ tôi. Tôi nhớ tôi đã quên kiểu thông tin này nhanh như thế nào khi nó xảy ra với người khác.

Khi bắt đầu tham gia vào lực lượng lao động, bạn có thể nhanh chóng hòa nhập và bị lẫn lộn công việc với cuộc sống của bạn. Có những thời điểm tôi thấy nhớ kiểu ám ảnh đó – những đêm dài đi chơi với đồng nghiệp sau khi tan sở, sự quan tâm sít sao tới các cuộc đấu đá nội bộ tại văn phòng, tính nhỏ nhen lố bịch của những bất bình công sở thông thường. Hy vọng, tính nhỏ nhen sẽ giảm bớt khi bạn già hơn và đồng thời phát huy những bổn phận lành mạnh lớn lao khác ngoài văn phòng. Chúng ta thuộc các thế hệ chìm trong sự sùng bái công việc, rồi khi sự hy sinh và chăm chỉ làm lụng thường được xem là cốt yếu, chúng ta đã đầu tư quá nhiều giá trị cá nhân vào việc làm thế nào trở nên phù hợp với nơi làm việc. Tất cả chúng ta đều muốn làm sao cho công việc của mình hiệu quả. Nhưng chúng ta khác với công việc mà chúng ta đang làm.

Bác sĩ Gerry đã đúng một trăm phần trăm. Đếch ai quan tâm.

Tôi không bao giờ mở cái hộp các-tông ngu ngốc đó ra.

[1] Các chữ cái viết tắt của đạo luật The Consolidated Omnibus Budget Reconciliation Act (từ 1985-86) do Tổng thống Ronald Reagan ký, có nội dung quy định các chế độ bảo hiểm, trong đó đảm bảo người người lao động vẫn được hưởng bảo hiểm y tế sau khi mất việc.

unnamed

Advertisements

Published by

npv

Một con sông sắp cạn dòng

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s