[Trích] Chấm dứt thời đại Trung Quốc giá rẻ và hàng nhái

19399371_1529832427060763_6797799640301014882_nĐoạn trích từ cuốn “Chấm dứt thời đại Trung quốc giá rẻ” dưới đây nói về hai cuộc gặp gỡ của tác giả với cùng một cô gái – một nhân viên phục vụ bàn nhút nhát, sau đó đã trở thành một doanh nhân năng động. Trường hợp của cô gái có thể coi là một điển hình cho sự thay đổi của Trung Quốc sau một thập niên mở cửa và phát triển.

“Amy là một phục vụ bàn. Cô nhỏ nhắn, với mái tóc đen cắt ngắn và thái độ rụt rè, e thẹn, như thể chỉ cần nói chuyện với cô là cô sẽ bỏ chạy. Cô rõ ràng là mẫu người được dạy phải ít gây chú ý và sống lẫn vào đám đông trong phần lớn cuộc đời.

Cô có vẻ thay đổi rất ít qua năm tháng. Lần cuối khi tôi rời hẳn Thiên Tân vào năm 2001, tôi đã nói lời tạm biệt với cô và nhận lại một nụ cười ngắn ngủi, và không nghĩ gì tới cô nữa.

Gần một thập niên sau, tôi trở lại Thiên Tân trong một chuyến công tác.

Vào lúc tôi đi loanh quanh, tôi nghe có người gọi tên mình. Tôi quay lại và bỗng nhiên có người ôm chầm lấy tôi.

Lúc đầu, tôi không nhận ra người phụ nữ ở cuối tuổi hai mươi đang ôm mình. Tôi nhìn kỹ hơn và nhận ra đó là Amy. Thay cho cô gái giản dị, bẽn lẽn mà tôi nhớ là một phụ nữ trẻ rạng rỡ, đầy tự tin, dùng mỹ phẩm đắt tiền, mang một chiếc túi hàng hiệu, và để kiểu tóc rõ ràng là làm ở tiệm. Giờ trước mặt tôi là một nữ doanh nhân tươi trẻ và đầy tự tin.

“Cuộc đời thật đẹp,” Amy nói, cười tươi tắn. Kể từ lần cuối tôi gặp cô, cô đã bỏ nghề bồi bàn và làm rất nhiều việc ở vài công ty đa quốc gia tràn ngập thành phố và hiện đang nghĩ tới việc mở công ty của riêng cô. “Giờ đã tới lúc trở thành doanh nhân, hoặc sẽ chẳng bao giờ” cô nói. “Em không biết mình sẽ làm gì, nhưng em sẽ làm gì đó.”

*

Trong cuốn “Chấm dứt thời đại Trung Quốc hàng nhái” của Shaun Rein, tác giả đã quan sát rất kỹ những thay đổi trong sinh hoạt và lối sống của người Trung Quốc, nhất là những người còn trẻ, sau khi Trung Quốc mở cửa và phát triển, từ thói quen trong ăn uống tới cách tiêu khiển. Nếu thế hệ cha ông họ thật khó có thể kiếm được một chuyến đi nước ngoài thì giờ đây họ có thể dễ dàng đi tới bất cứ nơi nào họ muốn. Thậm chí, họ chỉ là một người dân bình thường, như cô Wang Yan buôn bán mỹ phẩm này.

“Tôi gặp Wang Yan một buổi tối vào năm 2014 tại cửa hàng cũ kỹ nơi cô bán sản phẩm chăm sóc cá nhân của Nu Skin. Hiện tại cô kiếm được 800 đô la một tháng, tăng gần gấp đôi thu nhập của cô khi cô bán DVD lậu vào những năm trước đó.

Cô đã đến Thái Lan, Campuchia và Pháp và bây giờ đang dành dụm tiền cho chuyến đi lớn nhất của mình. Cô sẽ đi đến Ai Cập hoặc Mauritius; cô ấy chưa quyết định, nhưng cô nhất định muốn đi đến châu Phi. Nếu xét mức lương ít ỏi mà cô kiếm được, tôi rất ngạc nhiên khi thấy cô đi du lịch nhiều đến thế.

‘Tôi luôn luôn chọn phương tiện giao thông vận tải rẻ nhất có thể, bay đêm hoặc bằng tàu hỏa. Thậm chí tôi đã bắt xe buýt đến Myanmar,’ cô ấy trả lời.

Cô nói cô luôn ở tại khách sạn giá rẻ nhất hầu hết các tối, ‘Tôi sẽ đi lang thang bên ngoài suốt cả ngày và vì vậy tôi tìm kiếm các khách sạn giá rẻ.’ Cô tiếp tục, ‘nhưng chuyến đi nào cũng vậy, đêm đầu tiên hoặc đêm cuối, tôi chi thêm ít tiền cho một đêm nghỉ tại một khách sạn sang trọng để tận hưởng.’ Cô nói về chuyến đi gần đây đến Myanmar, cô đã chơi sang khi ở phòng 400 đô la một đêm tại khách sạn Shangri-La, tương đương với 50% thu nhập hàng tháng của cô.”

*

Nếu bạn theo dõi Donald Trump, bạn sẽ thấy quan điểm của ông phản ánh một quan điểm khá chung của giới làm ăn Mỹ về Trung Quốc: chơi bẩn.

Trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình, tác giả cuốn “Chấm dứt Trung Quốc hàng nhái” bị “gài” câu hỏi khó về việc này. Tác giả đã trả lời bằng cách giải thích rằng Trung Quốc cũng đang nỗ lực đổi mới và sáng tạo. Dưới đây là phần trích từ buổi phỏng vấn.

“Ratigan hỏi tiếp ngay rằng có công bằng không khi cáo buộc Trung Quốc tội ‘chơi bẩn’ nước Mỹ bằng các vụ việc ‘thương mại gian lận’ và vi phạm sở hữu trí tuệ. Vào thời điểm đó nền kinh tế Trung Quốc vẫn đang phát triển mạnh với mức tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) là 8%, trong khi đó tại Mỹ tỉ lệ thất nghiệp là cao nhất kể từ thời kỳ Đại suy thoái.

Khi đáp trả những câu hỏi của Ratigan và các vị khách mời, tôi nhận ra rằng nhiều người Mỹ tin rằng tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc suốt 30 năm kể từ khi họ mở cửa vào năm 1978 là dựa trên việc sao chép sở hữu trí tuệ, gian lận tỉ giá và phỗng tay trên các việc làm của người Mỹ.

Rất ít người biết đến những động thái nâng cao chuỗi giá trị sản xuất của Trung Quốc, rằng đồng tiền ó tên gọi là ‘tệ’ đã tăng giá trị thêm 25% so với đồng đô la Mỹ kể từ năm 2005, hoặc biết rằng hiện nay chính Trung Quốc cũng đang bị mất công ăn việc làm trong các ngành công nghiệp nhẹ vào tay ngay cả các quốc gia nhỏ hơn như Sri Lanka, Indonesia, và Campuchia.

Họ không nhận ra rằng người tiêu dùng Trung Quốc đã bắt đầu thờ ơ với các loại hàng nhái như thật của Louis Vuitton (LV) để trở thành nhóm khách hàng mua sắm hàng hiệu lớn thứ hai trên toàn cầu và là nhóm khách du lịch chi tiêu nhiều nhất cho Mỹ và Pháp tính trên đầu người. Tính theo đầu người, họ cũng chi tiêu trong sự kiện Thế vận hội diễn ra tại London năm 2012 nhiều hơn bất kì quốc gia nào khác. Cùng lúc đó, Trung Quốc đã trở thành đối tác thương mại lớn thứ hai của Mỹ, chỉ đứng sau Canada, và giao dịch nhiều hơn Liên minh châu Âu gần 30% về thương mại.”

*

Hiện nay, ô nhiễm không chỉ là vấn đề đặt ra với các nước đang phát triển, mà với toàn thế giới. Trong cuốn “Chấm dứt thời đại Trung Quốc hàng nhái”, tác giả Shaun Rein đã nhận xét rằng, ô nhiễm không khí đang làm thay đổi cách mọi người sống và sự ưu tiên trong chi tiêu. Và đây cũng là lý do thúc đẩy thương mại điện tử ở Trung Quốc.

“Hoạt động mua sắm rau quả trực tuyến, đã thất bại nặng nề ở Mỹ, mặc dù ban đầu mọi người rất hào hứng với các khái niệm như Amazon Fresh và cửa hàng rau quả trực tuyến Peapod, nhưng ở Trung Quốc hoạt động này đang phát triển mạnh. Giống như một phụ nữ 38 tuổi đến từ Thượng Hải có hai con nói với tôi, ‘Tôi chỉ việc đặt hàng trực tuyến trên Sam’s Club. Tại sao tôi lại phải đi ra ngoài?’ cô ta hỏi và chỉ vào không khí bên ngoài cửa sổ kính đầy những vệt bùn đất.”

Tác giả cũng đã tìm cách lý giải vấn đề này:

“Người tiêu dùng luôn luôn hỏi tôi tại sao tình trạng ô nhiễm bỗng dưng nổi lên thành một vấn đề lớn như vậy, và có phải tình trạng ô nhiễm đó đã tồi tệ như vậy trong khoảng thời gian dài hay không. Câu trả lời là sự kết hợp của hai diễn tiến: Thứ nhất, việc tăng cường đo lường và theo dõi số liệu chất lượng không khí (cụ thể là chỉ số chất lượng không khí AQI, cái gọi là vật chất dạng hạt 2,5 micromet, dạng bụi vật chất đủ nhỏ để có thể được chui qua các màng lọc tự nhiên trong mũi con người và kẹt trong phổi của chúng ta) đã biến sự ô nhiễm từ một vấn đề trừu tượng thành một vấn đề cụ thể.

“Thứ hai, sự phổ biến của điện thoại thông minh đã làm tăng tốc độ chia sẻ dữ liệu chất lượng không khí. Vào cuối quý 4 năm 2012, các nhà sản xuất điện thoại Trung Quốc, chẳng hạn như Huawei, Lenovo và Xiaomi, bắt đầu bán điện thoại thông minh giá cả phải chăng có sử dụng nền tảng Android của Google. Các công ty bắt đầu cung cấp các ứng dụng miễn phí theo dõi AQI và cho phép chia sẻ dễ dàng với bạn bè trên nền tảng phương tiện truyền thông xã hội, chẳng hạn như WeChat và Sina Weibo. Hơn bao giờ hết, người ta theo dõi ô nhiễm trên cơ sở từng giờ, chia sẻ với những người khác trong thời gian thực.”

Và cũng như mọi người dân khác, anh không khỏi lo lắng trước tình trạng này, bởi vấn đề không giải quyết được trong ngày một ngày hai:

“Trái tim tôi lúc nào cũng đau nhói, luôn tự hỏi thế nào mà tôi lại để con trai mình tiếp xúc với một môi trường như vậy. Lớn lên ở New Hampshire, tôi đã có những ngày nghỉ học vì tuyết rơi; con trai tôi, Tom, có ngày nghỉ học vì khói bụi.”

Đồng thời không quên cảnh báo mọi người về tác động của ô nhiễm với việc kinh doanh:

“Việc hiểu được tình trạng ô nhiễm ảnh hưởng đến những hoạt động hàng ngày cũng như nguyện vọng trong đời như thế nào rất quan trọng với các thương hiệu để thích ứng theo những thay đổi đó. Điều quan trọng nữa là phòng ban phụ trách nguồn nhân lực phải tạo ra các chính sách đối phó với tác động do ô nhiễm môi trường trong lĩnh vực tuyển dụng và giữ chân nhân viên.”

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s