Ba gã say luận đàm thế sự

IMG_4606Ba gã say luận đàm thế sự

(三酔人経綸問答: Tam Túy Nhân Kinh Luân Vấn Đáp)

Tác giả: Nakae Chōmin

(Người được xưng tụng là “Rousseau của phương Đông”)

Ba gã say luận đàm thế sự ra đời năm 1887, đúng thời điểm đất nước Nhật Bản đang đứng giữa ngã ba đường của lịch sử, loay hoay tìm đường hướng phát triển quốc gia: Phải lựa chọn chế độ chính trị như thế nào? Cần theo đuổi chính sách ngoại giao ra sao để có thể trở thành một cường quốc ở châu Á?

Là xác lập chủ nghĩa lý tưởng Tây phương, qua hình tượng chàng Thân sĩ Tây học, sống trong “khuê các tư tưởng”?

Là đi theo chủ nghĩa quốc quyền, qua hình tượng vị Hào kiệt, con người của hành động, thao thao bất tuyệt về mưu toan bành trướng Trung Hoa?

Hay là chủ nghĩa hiện thực với đường lối trung dung, tùy thời tiến thoái, như hình tượng vị Nam Hải tiên sinh?

Được cấu tứ dựa trên ý tưởng một cuộc luận đàm về chính trị giữa ba gã say, Ba gã say luận đàm thế sự đã chỉ ra những ưu nhược điểm của chủ nghĩa phương Tây, chủ nghĩa hiện thực và chủ nghĩa quốc quyền, bành trướng như một lời chỉ dẫn về con đường Nhật Bản nên đi và cũng được xem như điềm báo về sự thịnh suy của đế quốc Nhật Bản trong tương lai.

Với văn phong cổ kính, ngôn từ hàm súc, sử dụng nhiều điển tích Đông Tây kim cổ, cuốn sách đã khắc họa một bức tranh đa diện, nhiều màu sắc về lịch sử văn minh thời Minh Trị, về những vấn đề mà giới tinh hoa Nhật Bản đang đau đáu bận tâm.

Vì vậy chẳng hề nói quá khi cho rằng tác phẩm Ba gã say luận đàm thế sự là một danh tác tiêu biểu cho văn minh thời Duy tân Minh Trị.

Cuốn sách là cuộc luận đàm trao đổi về triết lý chính trị của ba nhân vật một người là thân sĩ tây học, một người là vị khách hào kiệt và một người là Nam hải tiên sinh. Đây được coi là cuốn sách tiêu biểu cho văn minh thời Minh Trị.

 

Về Tác giả

Nakae Chōmin (1847-1901) tên thật là Nakae Tokusuke, sinh tại Kochi phiên Tosa (nay là tỉnh Kochi). Ông là nhà dân quyền nổi tiếng thời Minh Trị. Sau khoảng thời gian học tiếng Pháp ở Nagasaki và Edo, ông có cơ hội cùng phái đoàn Iwakura Tomomi sang Pháp năm 1871.

Năm 1874 trở về nước, ông mở “Phật Lan Tây [Pháp] học xá” để giảng dạy Pháp học tại nhà. Khoảng thời gian sau đó ông có cơ hội làm việc trong Nguyên lão viện, nhưng do xung đột với Mutsu Munemitsu, năm 1877 ông từ chức.

Năm 1881 ông cùng với Saionji Kinmochi sáng lập Tōyō Jiyū shimbun (Đông Dương Tự do tân văn). Ông là người đi đầu trong việc phổ biến lý thuyết tự do dân quyền theo kiểu Pháp vào Nhật Bản, là nhà lãnh đạo tư tưởng của phong trào dân quyền tại Nhật.

Trước làn sóng dân quyền lan rộng ở Nhật vào năm 1887, chính phủ đã phải ban bố Điều lệ Bảo an, trục xuất những nhân vật chủ chốt của phong trào khỏi Tokyo, và Nakae Chōmin cũng nằm trong số đó.

Sau khi lệnh trục xuất được giải trừ nhờ sự kiện ban bố Hiến pháp, Nakae trở lại Tokyo và tham gia ứng cử rồi trúng cử vào Chúng nghị viện, tuy nhiên sau đó do bất mãn với tình trạng bè cánh trong chính phủ ông đã từ chức vào năm 1891.

Sau này ông đi theo con đường thực nghiệp, do lao lực quá nhiều ông bị mắc bệnh ung thư thực quản và qua đời vào năm 1901.

Ông đã viết và dịch nhiều cuốn sách, trong đó nổi tiếng hơn cả là Dân ước dịch giải, bản dịch cuốn Khế ước xã hội của Jean-Jacques Rousseau của ông, và cuốn Ba gã say luận đàm thế sự do ông viết.

 

Lời Khen dành cho cuốn sách trên báo chí

“Dù Chōmin tự nhận ‘cuốn sách này chỉ là một chuyến lãng du nhất thời, người viết còn chưa cởi bỏ được tư duy ấu trĩ, nên chẳng đáng để mọi người đọc nó’ thế nhưng không chỉ về mặt tư tưởng chính trị mà rộng lớn hơn cuốn sách còn có thể được xem là tác phẩm đỉnh cao đại diện cho văn minh thời Minh Trị.”— Kuwabara Takeo

 

“Nói rằng nhiều vấn đề trọng đại của Nhật Bản hiện tại như hòa bình, tự do, phòng vệ, tiến bộ – bảo thủ, dân quyền – quốc quyền… được gói gọn trong Ba gã say luận đàm thế sự cũng không phải là quá lời.” — Kuwabara Takeo

 

Vài trích đoạn

“Thế nhưng, nước nhỏ muốn đột nhiên biến thành nước lớn là điều không thể, nước nghèo muốn bỗng chốc trở thành nước giàu cũng là điều không thể. Binh lính ít cũng không thể tăng lên nhiều, quân hạm ít cũng chẳng thể trở nên nhiều. Nhưng nếu không tăng binh lính, không thêm quân hạm, không khiến đất nước trở nên giàu mạnh thì có thể sẽ đi đến con đường diệt vong cũng chưa biết chừng.”

 

“… nếu muốn nhảy một bước là vào tới cảnh giới văn minh thì chẳng có cách nào khác ngoài việc bỏ tiền ra mua. Có điều cái giá của văn minh thì vô cùng đắt đỏ, không thể mua được nếu chỉ dựa vào chút bạc ít ỏi. Vì thế, nếu một nước nhỏ nhất quyết muốn mua bằng được thì tài chính quốc gia ắt sẽ vụt chốc trở nên khánh kiệt. Nếu chi từng chút một để mua từng ít một thì trong lúc còn chưa mua được bao nhiêu ta đã bị họ thôn tính rồi.”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s