Xứ phẳng: Du hành vào cõi đa chiều

Xứ phẳng: Du hành vào cõi đa chiều

Edwin A. Abbott

Tiểu thuyết Xứ Phẳng: Du hành vào cõi đa chiều được xuất bản lần đầu tiên ở Anh năm 1884.

Với mục đích đả kích cấu trúc xã hội và các quan điểm thần học đương thời, tác giả Edwin A. Abbott đã vẽ ra một xã hội tưởng tượng, trong đó thế giới chỉ có hai chiều, còn cư dân xứ này là các đa giác được phân đẳng cấp theo số cạnh. Càng nhiều cạnh đẳng cấp càng cao, càng có nhiều đặc quyền đặc lợi. Nhân vật chính của cuốn sách là một hình vuông, nhờ một cơ duyên kỳ lạ đã được du hý đến các thế giới khác: một chiều, ba chiều, và vô chiều. Từ những trải nghiệm đó, Hình Vuông vỡ vạc trí tưởng tượng toán học của mình. Anh ta nhận ra tôn giáo và độc quyền chân lý ở Xứ Phẳng của mình đã gây ra bất công và ngăn trở sự tiến bộ. Anh cũng học được phương pháp tư duy toán học về những không gian nhiều hơn ba chiều, bốn chiều … Phương pháp tư duy này ngày nay vẫn được các nhà toán học và vật lý hiện đại xử dụng mỗi khi họ làm việc với các không gian hình học có nhiều hơn ba chiều.

Thoạt tiên, cuốn tiểu thuyết thuộc thể loại châm biếm và diễu nhại xã hội này không được đón nhận nồng nhiệt. Thế nhưng sau khi Thuyết tương đối tổng quát của Einstein được kiểm chứng bằng thực nghiệm (năm 1918), các nhà vật lý ngỡ ngàng trước vẻ đẹp của không gian bốn chiều của Einstein, bạn đọc mới dồn sự chú ý vào Xứ Phẳng, cuốn tiểu thuyết “dự báo” trước một thế giới có nhiều hơn ba chiều.

Sau những năm 1950, cùng với sự phát triển của toán học trừu tượng và vật lý lượng tử hiện đại (thuyết đa thế giới, thuyết trường lượng tử, …),  Xứ Phẳng ngày càng được đông đảo độc giả quan tâm. Ngày nay, Xứ Phẳng được coi là một tác phẩm viễn tưởng toán học độc đáo và có giá trị, được nhắc đến trong tác phẩm củaác nhà vật lý nổi tiếng như Stephen Hawking, Brian Greene, Carl Sagan…

Edwin A. Abbott (1938-1926) là một thầy giáo và nhà thần học người Anh. Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông là Xứ Phẳng: Một chuyến phiêu du đa chiều.

Từ cách đây ba mươi năm, Tiến sỹ Edwin Abbot đã viết một cuốn sách nhỏ có tựa đề “Xứ Phẳng”. Ở thời điểm xuất bản, cuốn sách không thu hút được nhiều sự chú ý như nó đáng được nhận… Nếutoàn bộ không gian ba chiều của chúng ta chuyển động tương đối so với chiều thứ tư [nếu lấy chiều này làm tham chiếu], tất cả những thay đổi mà chúng ta trải qua và gán cho dòng thời gian sẽ đơn giản là có nguyên do từ chuyển động này, toàn bộ tương lai cũng như quá khứ của chúng ta luôn tồn tại ở chiều thứ tư.

– William Garnett viết cho tạp chí khoa học Nature ngày 12/2/1920, nhân đề tài về Thuyết tương đối tổng quát của Einstein: “Euclid, Newton, và Einstein”.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s