Bảo tàng Khải Định

Bảo tàng Khải Định

Tòa điện: Nguồn gốc và lịch sử

Tác giả: ALBERT SALLET

Dịch giả: Bảo Chân

Sau khi tốt nghiệp trường Y tế Hàng hải và trường Thuộc địa Bordeaux vào tháng Mười hai năm 1902, bác sĩ Albert Sallet nhập ngũ và được gửi tới Đông Dương. Ngay năm đầu tiên ở Hà Nội ông đã tham gia một công việc gắn bó nhiều với người bản xứ: đội lưu động tiêm vắc xin chủng đậu. Đến năm 1906 ông chuyển vào Trung tâm cấp cứu Đà Nẵng. Ở đây ông làm quen và kết hôn với người bạn đời của mình, cô Amelie Morin, con gái gia đình chủ khách sạn Morin, nhà tài trợ tương lai của hội Những người bạn Cố đô Huế.

Thời kỳ ở Đà Nẵng ông có công lao lớn trong việc kiểm soát sự lây lan của bệnh dịch hạch và được thưởng huân chương. Ông tham gia phát hiện nền văn minh Chàm trong thời gian làm bác sĩ rồi làm Giám đốc Y tế Bệnh Viện Phan Thiết.  Ông đắm mình vào nghiên cứu ngôn ngữ, và kiến thức y học cũng như tập quán của người Chàm. Đến năm 1925 ông xin nghỉ việc để tập trung vào nghiên cứu. Là một bác sĩ được đào tạo với kiến thức của thế kỷ 19, Albert Sallet có nhiều hiểu biết về thảo dược. Điều này giúp ông không chỉ hoàn thành các nghiên cứu về thực vật ở Việt Nam mà còn có nghiên cứu về Đông y của Việt Nam được xuất bản ở Pháp. 

Năm 1919, nhờ vốn hiểu biết uyên bác về ngôn ngữ, văn hóa, phong tục và y học dân tộc của Việt Nam Albert Sallet trở thành hội viên của Viện Viễn Đông Bác Cổ. Năm 1926 ông được bổ nhiệm làm giám tuyển Bảo tàng Chàm ở Đà Nẵng.

*

Hội Những người bạn Cố đô Huế (Association des Amis du Vieux Hué) được thành lập năm 1913 theo đề xuất của linh mục Léopold Cadière và sự góp sức của nhóm bạn bè thuộc giới trí thức Pháp và Việt.

Tinh thần của hội thể hiện qua Điều lệ, trong đó có nói: “Sưu tầm bảo tồn và truyền đạt những dấu tích xưa về chính trị, tôn giáo, nghệ thuật và văn học châu Âu cũng như bản xứ, liên quan đến Huế và phụ cận”. 

Hội Những người bạn Cố đô Huế xuất bản một tập san có tên gọi Bulletin des Amis du Vieux Hué (tập san Những người bạn Cố đô Huế, viết tắt là BAVH). Tạp chí này được đánh giá là một tạp chí khoa học xã hội cũng có giá trị bậc nhất Đông Dương suốt ba chục năm (1914 – 1944). Linh mục L. M. Cadière là chủ bút tập san. Bác sỹ Albert Sallet, tác giả cuốn sách Bảo tàng Khải Định, là thư ký Ban trị sự của hội.

*

Bảo tàng Khải Định vốn là một cung điện cũ có tên là Điện Long An. Sau triều đình giao cho Quốc Tử Giám dùng làm nơi lưu trữ tài liệu, được gọi là Tân Thơ viện. Đến thời vua Duy Tân, Tân Thơ viện được giao cho hội Những người bạn Cố đô Huế để làm trụ sở. Năm 1923, dưới thời Khải Định, Tân Thơ Viện được tổ chức thành một cơ quan có tên là Cổ học viện (古學院), chuyên lưu trữ và bảo tồn những hiện vật xưa nay trên khắp An Nam. Tân Thơ Viện này chính là Bảo tàng Khải định mà cuốn sách này đề cập đến, cũng là chủ đề của số báo năm 1929 của hội Những người bạn Cố đô Huế.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s