COVID-19 Đại dịch đáng lẽ không bao giờ xảy ra

COVID-19

Đại dịch đáng lẽ không bao giờ xảy ra và làm cách nào để ngăn chăn đại dịch kế tiếp

COVID-19

The Pandemic that never should have happened and how to stop the next one

Tác giả: Debora MacKenzie

Debora MacKenzie là nhà báo khoa học chuyên trách về các căn bệnh mới xuất hiện trong suốt hơn 30 năm cho tạp chí New Scientist. Bà đã đưa tin về đại dịch COVID-19 rất sớm, ngay khi dịch mới có dấu hiệu bùng phát lần đầu. Bà cũng là một trong những nhà báo đầu tiên cho rằng Covid-19 có thể trở thành đại dịch. Bà là nhà báo tiên phong đưa tin sớm về các đại dịch từ khi chúng manh nha hình thành, từ HIV/AIDS, SARS đến Ebola . Các bài báo của bà luôn cố gắng giải thích tới công chúng tại sao dịch bệnh lây lan và cách ngăn chặn chúng. Ngoài bệnh truyền nhiễm, bà còn tham gia viết bài về mảng đề tài khoa học về tính phức hợp và tổ chức xã hội [complexity and social organization].

Từ kiến thức và kinh nghiệm của mình, tác giả Debora MacKenzie viết một cuốn sách về đại dịch toàn cầu Covid-19 và chứng minh rằng đây là đại dịch đáng lẽ đã không xảy ra, hoặc lẽ ra đã có thể ngăn chặn được. Ba cũng cố gắng đưa ra những gợi ý, giải pháp, những lời khuyên để thế giới này có thể tránh được, hoặc ít ra là đối phó được các đại dịch trong tương lai.

Cuốn sách mang đến cho bạn đọc một lịch sử ngắn gọn nhưng đầy kịch tính về những đợt bùng phát bệnh dịch gần đây, từ SARS, MERS, H1N1, Zika đến Ebola. Song song với nó là các kiến thức căn bản về dịch tễ học, virus là gì, nó lây lan bằng cách nào, các nhà khoa học giải trình tự gene và tìm ra vaccine ra sao.

Cuốn sách cũng mô tả một cách gay cấn sự xuất hiện và lây lan của COVID-19, phân tích các bước mà lẽ ra chính phủ các nước có thể hành động để ngăn chặn dịch bệnh.

MacKenzie đưa ra môt nhận định táo bạo: đại dịch này cuối cùng có thể khuyến khích thế giới coi trọng virus. Để chấm dứt đại dịch lần này và ngăn chặn đại dịch tiếp theo, thế giới cần những hành động chính trị dưới mọi hình thức và ở quy mô toàn cầu, cần sự tham dự từ chính phủ, cộng đồng khoa học và đến tận các cá nhân.

Continue reading COVID-19 Đại dịch đáng lẽ không bao giờ xảy ra

Việt Nam Vận Hội

Việt Nam vận hội

Nguyễn Thế Anh

Là sử gia hàng đầu về sử Việt và lịch sử Á Đông trên thế giới, với hàng trăm cuốn sách cùng bài khảo cứu đã được công bố bằng các thứ tiếng Việt, Anh, Pháp, nghiên cứu sử học của Giáo sư Nguyễn Thế Anh được tỏa rộng theo nhiều chủ đề như “nghiên cứu lịch sử địa chất học, nông nghiệp, và khí hậu học; hệ tư tưởng và tôn giáo, bao gồm Phật giáo, Nho giáo, tín ngưỡng dân gian, và chủ nghĩa Marx; giao thương và thương mại; chiến tranh; quan hệ Trung-Việt; quan hệ giữa Việt Nam và phương Tây; lịch sử Đông Á và Đông Nam Á; lịch sử Hoa Kỳ; sử Việt nói chung: từ thế kỷ XV đến thế kỷ XX, đặc biệt nhấn mạnh triều Nguyễn và thời kỳ Pháp thuộc; và các nghiên cứu về lịch sử Việt Nam sau năm 1945”.

Tiếc rằng nhiều khảo cứu có giá trị bằng tiếng Anh, tiếng Pháp của Giáo sư còn khá xa lạ với giới nghiên cứu sử học Việt Nam. Vì vậy cuốn sách Sử học Nguyễn Thế Anh, Việt Nam vận hội chính là kết quả bước đầu trong chặng dài nỗ lực tuyển tập và phiên dịch các bài khảo cứu đó. Dù số lượng bài được tuyển chọn trong sách chỉ là một phần rất nhỏ trong số các công trình của ông, chúng tôi cũng kỳ vọng bổ khuyết được phần nào cho tình trạng thiếu sót về tài liệu cùng những thiên lệch trong quan điểm nghiên cứu lịch sử trên thế giới về Việt sử, và cung hiến cho độc giả góc nhìn rộng và khách quan hơn về các nghiên cứu sử Việt.

Continue reading Việt Nam Vận Hội

Hagakure – Luận đàm về cốt tủy võ sĩ đạo

Hagakure

Luận đàm về cốt tủy võ sĩ đạo

Yamamoto Tsunetomo

“Đạo của người võ sĩ được nhìn thấy trong sự chết!”

Hagakure nói lên rằng đời sống là một tổng thể phải có cái chết thì mới hoàn chỉnh; sống và chết liên kết chặt chẽ với nhau, cái chết càng cao quý thì sự sống càng đẹp đẽ. Hơn nữa, cái chết cao quý là kết quả của một đời người sống mà như đã chết.”

“Chúa Katsushige tuyên bố, “Những người xuất thân bần hàn không bao giờ được quên quá khứ của mình.” Ngài cũng nói: “Đặt quá khứ ở phía trước, sao cho anh không để nó lại đằng sau mà quên đi anh từ đâu đến.”

Tư tưởng võ sĩ đạo trong Hagakure khiến cuốn sách này liên tục lọt vào các bảng bình chọn các cuốn sách làm thay đổi cuộc đời!

*

Tác giả cuốn sách này, võ sĩ Yamamoto Tsunetomo là samurai phụng sự suốt đời dưới quyền chỉ huy của lãnh chúa phiên Saga là tướng quân Nabeshima Mitsushige. Khi lãnh chúa Nabeshima qua đời vào năm 1700, Yamamoto Jōchō không được phép tuẫn tử để chết theo chủ tướng nên ông chọn cách tuẫn tử về mặt xã hội là đi ở ẩn. Trong thời gian ở ẩn, ông đã truyền lại cho hậu thế tư tưởng về võ sĩ đạo của mình qua cuốn sách Hagakure.

Ngay từ lúc ra đời, Hagakure bị cẩn tắc xem là “sách cấm”, chỉ lưu hành kín trong giới võ sĩ của phiên Saga. Thế nhưng suốt hai thế kỷ sau đó, tư tưởng của cuốn sách đã âm thầm lan tỏa trong lòng nước Nhật Bản phong kiến và từ đó góp phần hình thành đế quốc Nhật Bản quân phiệt có tầm vóc thế giới. Hagakure được phổ biến rộng rãi ở Nhật vào thời kỳ trước Chiến tranh thế giới thứ hai. Sau khi Nhật Bản thua trận năm 1945, cuốn sách một lần nữa bị cấm đoán do bị “hiểu sai” là kích động chủ nghĩa quân phiệt.

Continue reading Hagakure – Luận đàm về cốt tủy võ sĩ đạo

Những tù nhân của địa lý

Những tù nhân của địa lý

Prisoners of Geography

Tim Marshall

(tác giả)

Ý thức hệ có thể đến rồi đi, nhưng các yếu tố địa chính trị sẽ tồn tại mãi. Có thể tóm tắt tinh thần cuốn sách này trong câu nói này của Tim Marshall tác giả cuốn sách Những tù nhân của địa lý. Địa lý do thiên nhiên tạo sinh, nhưng đường biên giới là do nhân tạo. Các quốc gia bị cầm tù trong thế địa-chính trị của mình, nơi địa lý xung đột với ý thức hệ, tôn giáo và sắc tộc. Sự vẫy vùng của các quốc gia bị mắc kẹt, sự tung hoành của các quốc gia được ưu đãi về địa lý, tầm nhìn của các nhà lãnh đạo, khát vọng của các dân tộc, đã gây ra những vấn đề có tính xung đột từ khu vực đến toàn cầu.

Những tù nhân của địa lý: 10 tấm bản đồ bạn cần nắm để hiểu về địa chính trị là một bức tranh dễ hiểu, tuy không đơn sắc, để bạn đọc nắm được những gì nằm sau vị thế của các quốc gia, từ cường quốc hòa bình và thịnh vượng đến những nước nghèo suốt ngày sống trong bom đạn. Đó là Địa-Chính-Trị. Địa chính trị không giúp giải thích trọn vẹn và thấu đáo quan hệ quốc tế (chính trị, quân sự, kinh tế) nhưng nó giúp bạn đọc dễ hiểu hơn những gì đã và đang diễn ra suốt thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21.  

Những tù nhân của địa lý còn là một bức tranh toàn cảnh về tình hình chính trị thế giới. Qua mười chương sách (Nga, Trung Quốc, Hoa Kỳ, Tây Âu. châu Phi, Trung Đông, Ấn Độ và Pakistan, Triều Tiên và Nhật Bản, châu Mỹ Latin, Bắc Cực), Tim Marshall muốn triển khai một luận điểm chủ đạo rằng: các quyết sách chính trị trên thế giới bị giới hạn bởi các nhân tố địa lý như núi non, sông ngòi, biển cả, và tài nguyên thiên nhiên; địa lý đã góp phần quan trọng việc định hình nên các quốc gia và các vùng lãnh thổ, hình thức và vị thế chính trị của họ.

Continue reading Những tù nhân của địa lý

Luận ngữ và Bàn tính

Luan ngu va ban tinh_5

Luận ngữ và bàn tính

Sự kết hợp giữa đạo xử thế và triết lý kinh doanh

Hay cách giàu chân chính và bền vững

Shibusawa Eiichi – cha đẻ của triết lý kinh doanh Nhật Bản hiện đại, người đã từ bỏ chốn quan trường để dấn thân vào thương nghiệp và đã có đóng góp không nhỏ vào công cuộc Minh Trị Duy tân.

Luận ngữ – tác phẩm kinh điển bàn về đạo đức, tu dưỡng bản thân của phương Đông. Bàn tính – vật dụng thiết yếu của thương nhân xưa và cũng có thể được xem là một ẩn dụ của hoạt động kinh doanh.

Luận ngữ và bàn tính là hình tượng biểu thị sự kết hợp giữa đạo xử thế và triết lý kinh doanh, cũng là tôn chỉ suốt cuộc đời của Shibusawa, trải mấy chục năm tâm huyết với thực nghiệp.

Luận ngữ và bàn tính chính là tôn chỉ cho suốt cuộc đời của Shibusawa Eiichi, tìm cách điều hòa, kết hợp nhuần nhuyễn giữa tư tưởng và triết lý trong sách Luận ngữ – cuốn sách được coi là hàng đầu về đạo đức, tu dưỡng bản thân của phương đông, với chiếc bàn tính – được coi là vật dụng không thể thiếu của người làm thương nghiệp. Từ xưa đến nay nhiều người luôn có một quan niệm rằng những người theo thương nghiệp, buôn bán để làm giàu đều là phường gian dối, trí trá. Thế nhưng với những trải nghiệm trong mấy chục năm dấn thân theo thực nghiệp, Shibusawa khẳng định rằng người làm thương nghiệp luôn cần phải có đạo đức và người có đạo đức hoàn toàn có thể làm giàu, và sự giàu sang đạt được nhờ đạo đức sẽ bền vững và lâu dài hơn.

Triết lý kinh doanh của ông là – Kinh doanh phải vì sự phồn vinh thịnh vượng của quốc gia chứ không nên chỉ vì sự giàu sang phú quý của bản thân. – Kinh doanh phải gắn liền với đạo đức, với nhân nghĩa, với chữ tín… thì hoạt động kinh doanh mới ổn định, sự giàu sang đạt được mới vững bền. – Kinh doanh mang lại tiền tài của cải rồi tiền tài của cải đó phải phục vụ cho ý nghĩa nhân sinh, cho các hoạt động công cộng nhằm mang lại lợi ích cho đông đảo quần chúng nhân dân.

Continue reading Luận ngữ và Bàn tính