Tây Hồ Luận Kiếm (Trích đăng, phần 3)

1487132448462_9005081eBay tới Trung Quốc

Vào mùa thu năm 2001, CEO của eBay Meg Whitman tới Thượng Hải để gặp Bo. Vào tháng 3 năm 2002, EachNet một lần nữa khiến thị trường ngạc nhiên với một thỏa thuận cột mốc, công bố bán 33% cổ phần cho eBay với giá 30 triệu đô-la Mỹ.

Bất chấp những thách thức với EachNet, eBay bị ấn tượng trước những gì mình chứng kiến. Website của EachNet có hơn ba triệu người dùng đăng ký, trong đó hơn 100.000 người ghé thăm trang mỗi ngày. Công ty đã mở rộng từ Thượng Hải tới Bắc Kinh và Quảng Châu. Hơn một nửa việc kinh doanh của họ liên quan tới một công ty ở ngoại ô các thành phố đó. Trang này có hơn 50 nghìn sản phẩm rao bán ở bất cứ thời điểm nào, từ quần áo tới bất động sản, và các món hàng được chào với giá cố định hay thông qua đấu giá. Giá trị giao dịch vượt trên 2 triệu đô-la Mỹ mỗi tháng.

EachNet chỉ là tí hon so với eBay. Nhưng sự hấp dẫn của Trung Quốc có tầm quan trọng quyết định với Whitman. Bà cực cần vài tin tốt để trấn an nhà đầu tư sau khi công bố mới một tháng trước việc mất thị trường Nhật Bản vào tay Yahoo Nhật Bản, do SoftBank của Masayoshi Son bảo trợ, một đòn đau với tham vọng của Whitman hòng xây dựng eBay thành một “thị trường thực sự có quy mô toàn cầu.” Từ 750 triệu đô-la Mỹ vào năm 2001, eBay đang nhắm tới doanh thu toàn cầu 3 tỉ đô-la Mỹ vào năm 2005. Nhật Bản lẽ ra đã là bước tiến lớn để đạt được điều này, với lượng hàng hóa giao dịch trị giá hơn 1,6 tỉ đô-la Mỹ, nhưng eBay đã chậm chân[1] trong bữa tiệc ở đó, chỉ ra mắt vào tháng 2 năm 2000, năm tháng sau Yahoo Nhật Bản. Chiến lược của eBay đã rối loạn ngay từ đầu. Ở Nhật Bản, eBay thu hoa hồng còn đối thủ của họ là Yahoo Nhật Bản thì không. Thẻ tín dụng vẫn còn hiếm ở Nhật Bản nhưng eBay đòi hỏi khách hàng dùng thẻ tín dụng để đăng ký trên trang của họ. eBay đã chọn một CEO người Nhật Bản và một đối tác địa phương (NEC) có ít kinh nghiệm trong lĩnh vực Internet, nhanh chóng khiến họ chệch hướng ở quốc gia này. Tới mùa hè năm 2001, hãng mới chiếm được vỏn vẹn 3% thị phần. Vào tháng 2 năm 2002, eBay quyết định ngừng hoạt động ở đây, trên trang này chỉ có 25.000 sản phẩm, so với 3,5 triệu sản phẩm chào bán trên trang đối thủ của họ Yahoo Nhật Bản. Ở “Đất nước Mặt trời mọc”, mặt trời đã lặn với tham vọng của eBay và công ty này phải sa thải các nhân viên.

Continue reading

Tây Hồ Luận Kiếm (Trích đăng, phần 2)

1487132448462_9005081Shao Yibo

eBay đã chứng tỏ là một cú thành công lớn của giới đầu tư chớp nhoáng với vụ IPO của hãng vào tháng 9 năm 1998, mức định giá của hãng tăng từ 2 tỉ đô-la Mỹ thành 30 tỉ đô-la Mỹ tới tháng 3 năm 2000. Vô số doanh nhân ở Trung Quốc đã ra mắt những doanh nghiệp với cảm hứng trở thành eBay của Trung Quốc. Đáng kể nhất trong số đó là một thiên tài trẻ tuổi đầy sức hút quê Thượng Hải tên là Shao Yibo, người đã thành lập công ty EachNet[1] sau khi trở lại Trung Quốc từ trường Kinh doanh Harvard vào tháng 6 năm 1999. EachNet nhanh chóng vượt lên trước những công ty nhái theo khác ở Trung Quốc.

Để bắt đầu cuộc tấn công thương mại điện tử tiêu dùng của mình, Jack đã lựa chọn đi theo con đường eBay, tạo ra một cuộc cạnh tranh với EachNet. Nhưng với Shao Yibo, vốn được bạn bè gọi là Bo, Jack đã gặp phải một đối thủ xứng tầm rất giống ông.

Bo xuất thân khiêm tốn. Cha mẹ anh là giáo viên. Người cha đã khơi gợi trong Bo sự thích thú với toán học nhờ những bộ bài. Bo nhớ lại, “Với năm mươi hai lá bài, và tính điểm cho lá K là mười ba điểm, vân vân, bộ bài có tổng cộng ba trăm sáu mươi bốn điểm. Cha tôi giấu đi một lá và bắt tôi cộng điểm phần còn lại. Nếu tôi làm đúng, tôi sẽ biết lá bị giấu đi là lá gì.”

Bo đã rèn luyện không ngừng. Tới năm mười hai tuổi, anh có thể cộng dồn một bộ bài trong mười hai giây. Sau khi chiến thắng hơn một chục cuộc thi toán ở trường cấp ba trên cả nước, Bo trở thành một trong những học trò đầu tiên từ Trung Quốc đại lục được nhận thẳng vào Đại học Harvard với học bổng toàn phần. Sau khi tốt nghiệp, anh làm việc hai năm ở Boston Consulting Group trước khi trở lại Harvard theo học trường kinh doanh. Trong khi Jack đã ổn định ở lĩnh vực thương mại điện tử B2B, Bo xem xét hàng loạt các doanh nghiệp Internet Mỹ mà anh nghĩ có thể áp dụng được ở Trung Quốc và thấy rằng “Mô hình kinh doanh duy nhất khiến tôi phấn khích là eBay.”

Continue reading

Tây Hồ Luận Kiếm (Trích đăng, phần 1) – Jack Ma và đế chế Alibaba

1487132448462_9005081Nhã Nam Kinh Tế bắt đầu trích đăng chương 9 cuốn sách “Tỷ phú khùng Jack Ma và đế chế Alibaba“. Chương này nói về việc Jack Ma đã chiến đấu và chiến thắng các công ty Internet của Mỹ trên đất Trung Quốc như thế nào.

Chương Chín

Tái sinh: Taobao và sự sỉ nhục với eBay

Trong số những doanh nhân hàng đầu ở Trung Quốc, Jack Ma nổi tiếng bởi những phát ngôn khoa trương của ông ta. Ông ta liên tục sử dụng eBay làm tấm bia phóng phi tiêu cùng lúc với việc ca ngợi hãng này là một trong những công ty ông ta ngưỡng mộ nhất.
—San Francisco Chronicle

“Những người tiên phong phải nhận hòn tên mũi đạn, còn những kẻ định cư thì nhận đất” là một câu thường được sử dụng để mô tả việc chinh phục miền Tây Hoa Kỳ. Khi một biên giới mới là Internet được mở ra ở Trung Quốc, Jack quyết tâm trở thành kẻ định cư. Ông đã là người tiên phong với trải nghiệm từ sớm của việc lên mạng ở Seattle vào năm 1995. Nhưng với doanh nghiệp Internet đầu tiên của mình, China Pages, ông đã hứng chịu hết những hòn tên mũi đạn từ đối tác do nhà nước sở hữu của ông, để cho ba gã tiên phong trong cổng thông tin điện tử (Wang Zhidong của Sina, Charles Zhang của Sohu, và William Ding của NetEase) trở thành những kẻ định cư, những doanh nhân Internet đầu tiên ở Trung Quốc dẫn dắt công ty của họ tới một vụ IPO. Để thu hẹp khoảng cách, vào tháng 9 năm 2000, Jack đã mời ba nhà sáng lập cổng thông tin điện tử, cùng với Wang Juntao (Vương Quân Đào), chủ tịch công ty thương mại điện tử tiêu dùng 8848, tới một hội thảo kinh doanh được bài trí theo chủ đề võ hiệp mang tên “Tây Hồ Luận Kiếm”[1] mà ông là chủ nhà ở Hàng Châu. Tôi chủ tọa một cuộc thảo luận bàn tròn ở sự kiện này, một sự kiện được tổ chức để quảng bá cho thành phố với vai trò “Thiên đường Silicon.” Jack tuyên bố rằng Alibaba sẽ chuyển tổng hành dinh Trung Quốc của họ từ Thượng Hải trở lại Hàng Châu. Điều này được triển khai rõ ràng là để làm vừa lòng vị tỉnh trưởng Chiết Giang và thị trưởng Hàng Châu, những người nằm trong số yếu nhân địa phương có mặt hôm đó. Nhưng tôi nhanh chóng hiểu rằng sự kiện này, đặc biệt là sự tham gia của bốn nhân vật hàng đầu trong ngành Internet lúc bấy giờ, được tổ chức để chứng tỏ rằng Alibaba vẫn tiếp tục thích hợp với lĩnh vực Internet ở Trung Quốc. Mặc dù công ty vẫn chưa IPO, Jack muốn tiếp tục là trung tâm của sự chú ý. Jack đã làm được điều đó với một ý tưởng tài tình: mời vị khách VIP Kim Dung, tác giả người Hong Kong đã là nguồn cảm hứng cho Jack từ thời thơ ấu. Ông biết Kim Dung sẽ là một sự thu hút lớn với cả những nhà sáng lập Internet khác.

Continue reading

Tại sao trang thương mại điện tử của Alibaba có tên là Taobao

ebook-ti-phu-khung-jack-ma-va-de-che-alibaba-full-prc-pdf-epub-azw3Nhã Nam Kinh Tế đang biên tập một cuốn sách tên là Team Genius. Cuốn sách này khá dày, nhưng chỉ nói về một vấn đề: làm sao xây dựng được các nhóm làm việc (team) có hiệu suất cao, thậm chí đạt được ngưỡng xuất sắc.

Tại sao lại cần cả một cuốn sách chỉ để nói về việc xây dựng nhóm làm việc (team building). Đó là bởi tất tần tật các công ty trên thế giới đều phải dựa vào team. Các công ty nhỏ thì chỉ có một vài team nhỏ, thậm chí chỉ có một team chừng 7 người. Các công ty lớn như Apple cũng cần xây dựng các team đặc nhiệm để phát triển sản phẩm mới (ví dụ team phát triển sản phẩm iPhone). Các công ty khởi nghiệp (start-up) lại càng cần xây dựng từ các team nhỏ tối ưu hóa, để lớn dần lên qua các vòng gọi vốn. Cuốn sách đi chi tiết đến tận quy mô team phù hợp với từng vòng gọi vốn. Ví dụ series A thì cần bao nhiêu người, series B, C thì cần bao nhiêu team, mỗi team bao nhiêu người, và tại sao. Và đến quy mô nào thì nên IPO.

Trong lúc đợi cuốn sách Team Genius được xuất bản, các bạn có thể tham khảo vai trò của team trong một công ty lớn: công ty Alibaba. Trong cuốn sách “Tỷ phú khùng Jack Ma và đế chế Alibaba” có nhiều mẩu chuyện liên quan đến việc này:

Taobao là trang bán lẻ trực tuyến của Alibaba tức là của tỷ phú Jack Ma (Mã Vân).

Continue reading

Tỷ phú khùng Jack Ma và đế chế Alibaba – Duncan Clark

ebook-ti-phu-khung-jack-ma-va-de-che-alibaba-full-prc-pdf-epub-azw3Jack Ma (Mã Vân) là tỷ phú thương mại điện tử của Trung Quốc. Ông là chủ công ty Alibaba với các nhánh con là Taobao, Tmall. Ông là doanh nhân đại lục đầu tiên xuất hiện trên bìa Forbes.

Bài đăng dưới đây trích từ cuốn Alibaba: The House that Jack Ma built của tác giả Duncan Clark. Bản tiếng Việt có tên “Tỷ phú khùng Jack Ma và đế chế Alibaba”, dịch giả Trần Trọng Hải Minh. 

Jack là bậc thầy trong việc khơi gợi cảm xúc của mọi người, điều có lẽ bạn không ngờ ở người sáng lập một doanh nghiệp vốn khởi nghiệp trong lĩnh vực thương mại quốc tế. Đôi khi, những lúc ông kể lại một câu chuyện đã quá quen thuộc, tôi quay sang nhìn vào khuôn mặt các khán giả, cố tìm hiểu xem điều gì lý giải cho sức hấp dẫn bền lâu của ông.

Khiếu hài hước có vai trò rất lớn. Chỉ cần nhìn qua bất cứ đoạn nào trong hàng trăm video trên YouTube những bài phát biểu nổi tiếng nhất của ông sẽ thấy, Jack là người rất vui tính. Ngay từ những ngày đầu, sau khi ông rời sân khấu ở một sự kiện mà cả hai chúng tôi đều phát biểu, tôi đã đùa với ông rằng nếu Alibaba rốt cuộc không thành công, ông vẫn còn một sự nghiệp đầy hứa hẹn trong nghề diễn viên hài độc thoại.4 Cách bố cục câu chuyện, những chuyện tiếu lâm ngắn và những chuyện kể của Jack, cũng như cách ông kết hợp chúng thực ra không khác gì những tuyển tập truyện cười mà các danh hài vẫn dùng trong các cuộc trình diễn của họ.

Với những câu chuyện về việc vượt qua thách thức và làm những điều tưởng chừng không thể, Jack thường xuyên khiến không ít khán giả của ông rơi lệ, ngay cả các giám đốc điều hành đầy bản lĩnh. Sau khi phát biểu trước một nhóm sinh viên ở Hàn Quốc, bản thân Jack có vẻ cũng tràn ngập cảm xúc khi được hỏi về điều hối tiếc nhất trong đời, ông đáp lại rằng ông đã hối tiếc vì không dành nhiều thời gian hơn cho gia đình. Sau khi đã lấy lại bình tĩnh, ông nói thêm, “Thường thì tôi mới là người khiến người khác phải khóc.”

Những bài phát biểu của Jack, giống như bài ở Seoul, chạm tới được một lượng khán giả lớn hơn nhiều so các bài phát biểu của nhiều nhân vật của công chúng ở Trung Quốc, một phần vì ông có thể phát biểu trôi chảy bằng tiếng Anh. Các giám đốc điều hành về công nghệ khác ở Trung Quốc cũng nói tiếng Anh, nhiều người đã học ở nước ngoài về, nhưng thông điệp của Jack gây tiếng vang lớn hơn nhiều bằng cả hai ngôn ngữ. Đối tác kinh doanh lâu năm của Jack, Joe Tsai, từng nói với tôi: “Jack ngày nay vẫn là một trong số rất ít những doanh nhân quốc tế có thể thu hút sự chú ý bằng cả tiếng Anh lẫn tiếng Hoa.” Continue reading