Nghệ Thuật Huế – Nơi Đông Tây hội ngộ

DSC06384

Bạn đang cầm trên tay cuốn Nghệ thuật Huế [L’Art à Hué], tác phẩm của Léopold Cadière (1869-1955) nhà Việt Nam học hàng đầu, chủ bút của tập san B.A.V.H [Bulletin des Amis du Vieux Hué, Tập san Những người bạn Cố đô Huế], một trong những tạp chí nghiên cứu Việt Nam hay nhất Đông Dương nửa đầu thế kỷ 20.

Nhắc đến Léopold Cadière, người đã dành hơn 63 năm cuộc đời mình để nghiên cứu về Việt Nam, ta không khỏi bị choáng ngợp với những công trình khảo cứu của ông trên đủ mọi phương diện như văn hóa, tôn giáo, tín ngưỡng, gia tộc, ngôn ngữ, địa lý, khảo cổ học, dân tộc học, nghệ thuật… Trong đó tác phẩm nổi danh của ông về nghệ thuật dĩ nhiên là Nghệ thuật Huế.

Nguyên uỷ L’Art à Hué là chuyên khảo số 1 Janv-Mars, năm 1919 của B.A.V.H về nghệ thuật kinh đô Huế. Song, với hơn 200 phụ bản tranh, ảnh, đồ hoạ tái hiện chân thực nghệ thuật tạo tác của họa công, của nghệ nhân Huế đương thời, tác phẩm đã vượt quy mô một khảo cứu tạp chí mà trở thành một công trình độc lập có giá trị vượt thời gian. Thực vậy, ta có thể nói mà không sợ quá đà rằng đây chính là một tuyển tập khá toàn vẹn và giàu có các mô típ, hoạ tiết của nghệ thuật kinh đô Huế và các tỉnh phụ cận của văn minh Việt Nam xưa. Chỉ riêng với nguồn tư liệu dồi dào, độc sáng, được phân loại và và nhận xét rành rẽ, tôi đã có thể nhất trí với đánh giá của học giả Vương Hồng Sển rằng Nghệ thuật Huế là một trong những số chuyên đề hay nhất của B.A.V.H.

Lật giở những trang khảo cứu tỉ mỉ và cẩn trọng của linh mục Cadière đáng kính, những dòng chữ trăn trở về hồn xưa xứ An Nam của Edmond Gras nhân viên ngân khố Trung kỳ, xem những trang họa tiết hồi văn, hoa điểu, muông thú… được đồ lại, hoạ lại tài tình và sống động bởi những nghệ nhân địa phương thời bấy giờ như các họa công Nguyễn Văn Nhơn, Tôn Thất Sa, Lê Văn Tùng, Trần Văn Phềnh… tôi tưởng như được sống lại trong một thế giới khác, thưởng thức được cả tài khéo lẫn phong vị của một nền văn hoá khác. Continue reading Nghệ Thuật Huế – Nơi Đông Tây hội ngộ