Petrus Ký Nỗi oan thế kỷ – Tùng Phong

XE4R2313Từng được đánh giá là “thần đồng”, nhà “bác ngữ học” thông thạo 26 thứ tiếng, tấm gương về khả năng tự học, còn được Le Biographe vinh danh là một trong 18 văn hào thế giới trong năm, thế nhưng trải hơn trăm năm, chịu sự chi phối của bối cảnh lịch sử, cuộc đời của Trương Vĩnh Ký cũng lắm thăng trầm, có lúc ông được vinh danh, có khi lại bị phê phán.

Petrus Ký tức Trương Vĩnh Ký sinh ngày 6/12/1837 tại họ đạo Cái Mơn, thuộc xã Vĩnh Thanh, tổng Minh Lý, huyện Tân Minh, tỉnh Vĩnh Long, nay là huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre. Năm 21 tuổi đoạt giải thưởng của Thống đốc Anh (Thuộc địa Mã Lai) cho luận văn viết bằng tiếng Latin khi đang theo học tại Đại chủng viện Penang. Năm 26 tuổi làm phiên dịch cho sứ đoàn Phan Thanh Giản qua Paris thương thuyết với triều đình Napoléon III. Trong chuyến đi này Trương Vĩnh Ký nhận viết bài báo khoa học cho tạp chí Hội Địa lý Paris, trở thành hội viên thông tấn của Hội Nhân chủng học Pháp. Năm 32 tuổi làm chủ bút người Việt đầu tiên của tờ Gia Định báo (tờ công báo bằng chữ quốc ngữ đầu tiên ở Việt Nam). Năm 39 tuổi được làm hội viên Hội Á châu (Société Asiatique). Cũng năm này Trương Vĩnh Ký là người Việt Nam duy nhất được cử vào làm thành viên Hội đồng thị xã Sài Gòn (Conseil de la commune de Saigon). Trương Vĩnh Ký đã dịch, soạn, viết ra hàng trăm tác phẩm thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau trong suốt cuộc đời.

Chính bởi một Trương Vĩnh Ký, một người con Nam Bộ chính gốc, nhiều tài năng nhưng cũng lắm bấp bênh trong cuộc đời, mà học giả Nguyễn Đình Đầu – một nhà nghiên cứu nổi tiếng trong lĩnh vực địa lý học lịch sử Việt Nam hiện nay – đã dày công nghiên cứu về Petrus Ký, thu thập được nhiều tư liệu về Trương Vĩnh Ký trong Thư viện Hội Nghiên cứu Đông Dương (Société des Études indochinoises), Trung tâm lưu trữ Hội Thừa sai Paris (Société des Missions étrangères de Paris), đồng thời cũng đã dịch, chú thích, xuất bản một số tác phẩm của Trương Vĩnh Ký như Cổ Gia Định phong cảnh vịnh, Gia Định thất thủ, Kim Gia Định phong cảnh vịnh, Tiểu giáo trình địa lý Nam Kỳ, Ký ức lịch sử về Sài Gòn và vùng phụ cận. Trên cơ sở chuẩn bị nhiều năm, học giả Nguyễn Đình Đầu xuất bản một công trình như một hồ sơ Trương Vĩnh Ký mang tên Petrus Ký – Nỗi oan thế kỷ.

Là một bộ hồ sơ tái hiện gần như đầy đủ về cuộc đời, con người, sự nghiệp, những khen chê, ca tụng phê phán về một nhà bác học hàng đầu Việt Nam được thế giới vinh danh từ rất sớm. Lần theo từng trang hồ sơ, người đọc sẽ có cơ hội tiếp cận với rất nhiều tư liệu mới về thân thế và cuộc đời của Trương Vĩnh Ký. Continue reading

Advertisements